ฎีกาที่ 1273/2482

ในเรื่องขอให้เปิดทางเดินโดยไม่มีทางออก เมื่อศาลพิพากษาให้เปิดทางเดินแล้วสิทธิในทางเดินนั้นย่อมเป็นภาระจำยอม โจทก์แลครอบครัวและแขกของโจทก์ย่อมมีสิทธิ์ใช้ทางเดินนั้น ไม่ใช่เป็นสิทธิ์จำกัดฉะเพาะตัวโจทก์ พฤตติการณ์ที่ขอให้เปิดทางเดินอันขอให้บังคับให้เปิดเพื่อใช่รถยนตร์ได้ด้วย

ได้ความว่าบ้านโจทก์ปลูกบ้านอยู่ในทะเลปลายถนนจอมพลซึ่งยื่นจากฝั่งไปในทะเลถึงแหลมฟาน นอกจากถนนสายนี้แล้วโจทก์ไม่มีทางออก จำเลยได้กั้นปิดถนนสายนี้โจทก์ได้ฟ้องขอให้เปิดทาง ศาลจังหวัดชลบุรีพิพากษาบังคับจำเลยว่า "ให้รื้อลวดหนามซึ่งกั้นหน้าบ้านโจทก์กับรื้อประตูรายพิพาท หรือกระทำอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อให้โจทก์ใช้ถนนจอมพลขึ้นลงจากบ้านโจทก์ไปสั่งฝั่งศรีราชาได้สะดวกตามเดิม" ในชั้นนี้เป็นชั้นโจทก์ขอ บังคับคดี ฝ่ายจำเลยว่าได้ปฏิบัติตามหมายแล้ว โดยเปิดประตูให้โจทก์เข้าออกแล้ว ศาลจังหวัดชลบุรีไต่สวนแล้วมีคำสั่งว่าไม่ควรบังคับให้จำเลยรื้อประตู ให้จำเลยเปิดประตูบานใหญ่ทั้งสองบาน แต่เวลา 9 ถึง 18 น.และให้เปิดประตูบานเล็ก 1 บานตั้งแต่ 18 ถึง 24 น. และห้ามมิให้จำเลยขัดขวางมิให้โจทก์และครอบครัวของโจทก์และแขกที่ไปมาหาสู่ออกสู่บ้านโจทก์ โจทก์จำเลยอุทธรณ์ทั้งสองฝ่าย ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่า ให้จำเลยมีหน้าที่เปิดประตูเพื่อให้โจทก์ใช้ถนนขึ้นลงจากบ้านโจทก์ รวมทั้งการใช้รถยนตร์ไปสู่ฝั่งได้โดยสะดวกทุกเวลา จำเลยฎีกาว่า สิทธิ์ใช้ถนนเป็นของโจทก์ผู้เดียว ทั้งโจทก์ไม่มีสิทธิ์ใช้รถยนตร์บนทางนี้ ศาลฎีกาตัดสินว่า เมื่อพิเคราะห์ม.1349 ประกอบกับคำพิพากษาแล้ว โจทก์มีสิทธิ์ในภาระจำยอมจะใช้ถนนรายนี้ซึ่งตาม ม.1387 ภาระจำยอมเป็นสิทธิ์เกี่ยวข้องกับที่ดิน หาใช่สิทธิ์ของเจ้าของที่ดินผุ้เดียวไม่ ฉะนั้นการใช้ถนนสายนี้จึงหมายรวมตลอดทั้งผู้อาศัยอำนาจของโจทก์ เช่นครอบครัวและแขกของโจทก์ด้วย ในเรื่องสิทธิ์ใช้รถยนตร์บนถนนสายนี้คำขอท้ายฟ้องของโจทก์ ขอให้เปิดทางเดินย่อมหมายถึงขอให้เปิดถนนเพื่อใช้เดินตามธรรมดา ที่โจทก์ใช้รถยนตร์ในคดีนี้เป็นการใช้ถนนตามธรรมดา จึงพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1273/2482 คุณหญิงมไหสวรรย์ โจทก์ หม่อมหลวงหญิงสงวนกับพวก จำเลย ป.พ.พ. ม. 1347 , ม. 1387 ป.วิ.พ. ม. 142 , ม. 271