ฎีกาที่ 9520/2544

ผู้เอา ประกันภัย อาจทำสัญญา ประกันภัย เป็นหลายรายในวัตถุเดียวกันได้ แต่ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ ประกันภัย ซึ่งฝ่ายผู้รับ ประกันภัย จัดทำขึ้นเพราะเหตุที่ได้มีสัญญา ประกันภัย ต่อกัน ตามกรมธรรม์ ประกันภัย กำหนดเงื่อนไขการรับ ประกันภัย ว่า "ผู้เอา ประกันภัย ต้องแจ้งให้ผู้รับ ประกันภัย ทราบถึงการ ประกันภัย ซึ่งได้มีไว้แล้วหรือที่จะมีขึ้นภายหลังในทรัพย์สินที่ได้เอา ประกันภัย ไว้นี้กับบริษัท ประกันภัย อื่น เว้นแต่ได้มีการแจ้งข้อความจริงดังกล่าวและผู้รับ ประกันภัย ได้บันทึกซึ่งรายการ ประกันภัย นั้นไว้ในกรมธรรม์ฉบับนี้ก่อนการเกิดสูญเสียหรือการเสียหายนั้น มิฉะนั้นผู้รับ ประกันภัย จะพ้นจากความรับผิดอันจะพึงมีขึ้นตามกรมธรรม์ฉบับนี้" จึงเป็นหน้าที่ของผู้เอา ประกันภัย ที่เอา ประกันภัย ทรัพย์สินไว้แก่ผู้รับ ประกันภัย ไปเอา ประกันภัย เพิ่มแก่บริษัท ประกันภัย อื่น จะต้องแจ้งข้อความจริงนั้นให้ผู้รับ ประกันภัย ทราบ และจะต้องให้ผู้รับ ประกันภัย บันทึกรายการ ประกันภัย เพิ่มนั้นไว้ในกรมธรรม์ ประกันภัย ด้วย การไม่ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามเงื่อนไขทั้งสองประการย่อมมีผลทำให้ผู้รับ ประกันภัย พ้นจากความรับผิดตามกรมธรรม์ ประกันภัย ป.วิ.พ. มาตรา 161 และ มาตรา 167 กำหนดให้ศาลต้องสั่งในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม แม้จะให้เป็นพับกันไปก็ต้องสั่ง ศาลชั้นต้นมิได้สั่งในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยและศาลอุทธรณ์ก็มิได้แก้ไขในเรื่องนี้ ศาลฎีกาเห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้อง

โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันใช้เงินจำนวน 5,000,000 บาท ตามสัญญา ประกันภัย พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ได้รับ ประกันภัย ทรัพย์สินของโจทก์ไว้ตามฟ้อง แต่จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทน เพราะโจทก์ปฏิบัติผิดเงื่อนไขที่นำทรัพย์สินที่เอา ประกันภัย ไว้ไป ประกันภัย ไว้แก่จำเลยที่ 2 โดยไม่แจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบ และบันทึกรายการการทำ ประกันภัย แก่จำเลยที่ 2 ไว้ในกรมธรรม์ ประกันภัย ขอให้ยกฟ้อง จำเลยที่ 2 ให้การและแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินจำนวน 895,580 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 10,000 บาท คำขอของโจทก์นอกจากนี้ให้ยก จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าขึ้นศาลในศาลชั้นต้นแทนโจทก์ตามทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ จำเลยที่ 1 ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า? พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2536 โจทก์ได้เอาประกันวินาศภัยทรัพย์สินในร้านยูไนเต็ดของโจทก์คือ สต็อกสินค้าเครื่องไฟฟ้า โทรศัพท์ และอุปกรณ์เครื่องโทรสาร เป็นเงิน 2,500,000 บาท เครื่องเฟอร์นิเจอร์ เครื่องตกแต่ง และของใช้ต่าง ๆ เป็นเงิน 300,000 บาท รวมเป็นเงินที่เอา ประกันภัย 2,800,000 บาท ไว้แก่จำเลยที่ 1 โดยมีระยะเวลา ประกันภัย 1 ปี ตามกรมธรรม์ ประกันภัย เอกสารหมาย จ. 5 และเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2536 โจทก์ได้เอาประกันวินาศภัยทรัพย์สินในร้านยูไนเต็ดคือ สต็อกสินค้าเครื่องไฟฟ้า โทรศัพท์ และอุปกรณ์เครื่องโทรสาร จำนวนเงินที่เอา ประกันภัย 3,000,000 บาท ไว้แก่จำเลยที่ 2 โดยมีระยะเวลา ประกันภัย 1 ปี ตามกรมธรรม์ ประกันภัย เอกสารหมาย จ. 6 ต่อมาวันที่ 8 พฤษภาคม 2537 ซึ่งอยู่ในระหว่างกรมธรรม์ ประกันภัย ทั้งสองฉบับมีผลใช้บังคับ ได้เกิดเพลิงไหม้ร้านยูไนเต็ดเป็นเหตุให้สต็อกสินค้าเครื่องไฟฟ้า โทรศัพท์ และอุปกรณ์เครื่องโทรสารได้รับความเสียหายเป็นเงิน 893,780 บาท เครื่องเฟอร์นิเจอร์ เครื่องตกแต่ง และของใช้ต่าง ๆ ได้รับความเสียหายเป็นเงิน 1,800 บาท รวมเป็นเงิน 895,580 บาท คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนจำนวนดังกล่าวให้แก่โจทก์ตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือไม่ เห็นว่า โจทก์ผู้เอา ประกันภัย อาจทำสัญญา ประกันภัย เป็นหลายรายในวัตถุเดียวกันได้ แต่โจทก์จะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ ประกันภัย ซึ่งฝ่ายผู้รับ ประกันภัย จัดทำขึ้นเพราะเหตุที่ได้มีสัญญา ประกันภัย ต่อกัน ตามกรมธรรม์ ประกันภัย ของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย จ. 5 กำหนดเงื่อนไขการรับ ประกันภัย ข้อ 2. การเอา ประกันภัย กับบริษัท ประกันภัย อื่น ๆ ว่า "ผู้เอา ประกันภัย ต้องแจ้งให้บริษัททราบถึงการ ประกันภัย ซึ่งได้มีไว้แล้วหรือที่จะมีขึ้นภายหลัง ในทรัพย์สินที่ได้เอา ประกันภัย ไว้นี้กับบริษัท ประกันภัย อื่น เว้นแต่ได้มีการแจ้งข้อความจริงดังกล่าวและบริษัทได้บันทึก ซึ่งรายการ ประกันภัย นั้นไว้ในกรมธรรม์ฉบับนี้ก่อนการเกิดสูญเสียหรือการเสียหายนั้น มิฉะนั้นบริษัทจะพ้นจากความรับผิดอันจะพึงมีขึ้นตามกรมธรรม์ฉบับนี้" เงื่อนไขจำกัดความรับผิดของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวกำหนดให้เป็นหน้าที่ของโจทก์ผู้เอา ประกันภัย ที่เอา ประกันภัย ทรัพย์สินไว้แก่จำเลยที่ 1 ไปเอา ประกันภัย เพิ่มแก่บริษัท ประกันภัย อื่น จะต้องแจ้งข้อความจริงนั้นให้จำเลยที่ 1 ทราบ และจะต้องให้จำเลยที่ 1 บันทึกรายการ ประกันภัย เพิ่มนั้นไว้ในกรมธรรม์ ประกันภัย ด้วย การไม่ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามเงื่อนไขทั้งสองประการตามกรมธรรม์ ประกันภัย ข้อนี้ย่อมมีผลทำให้จำเลยที่ 1 พ้นจากความรับผิดตามกรมธรรม์ ประกันภัย โจทก์นำทรัพย์สินที่เอา ประกันภัย ไว้แก่จำเลยที่ 1 รายการแรกคือ สต็อกสินค้าเครื่องไฟฟ้า โทรศัพท์ และอุปกรณ์เครื่องโทรสารไปเอา ประกันภัย เพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 แม้จะฟังข้อเท็จจริงตามที่โจทก์แก้ฎีกาว่า พนักงานของจำเลยที่ 2 แจ้งว่าไม่ต้องแจ้งข้อเท็จจริงการ ประกันภัย เพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 แก่จำเลยที่ 1 เพราะเป็นประเพณีของบริษัท ประกันภัย รู้กันเองก็ดี หรือโจทก์ได้โทรศัพท์แจ้งการประกันเพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 แก่พนักงานรับโทรศัพท์ของจำเลยที่ 1 แล้วก็ดี แต่การที่โจทก์มิได้นำกรมธรรม์ ประกันภัย เอกสารหมาย จ. 5 ไปให้จำเลยที่ 1 บันทึกรายการ ประกันภัย เพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 เป็นการไม่ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามเงื่อนไขการรับ ประกันภัย ข้อ 2. ดังกล่าว จำเลยที่ 1 จึงพ้นจากความรับผิดที่จะต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวินาศภัยสำหรับทรัพย์สินรายการแรกที่โจทก์เอา ประกันภัย เพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 เงื่อนไขการรับ ประกันภัย ข้อ 2. ดังกล่าวเป็นข้อสาระสำคัญแห่งสัญญาแม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ยกเป็นข้อต่อสู้ในชั้นที่โจทก์ยื่นคำร้องกล่าวหาต่อนายทะเบียนกรมการ ประกันภัย แต่ก็หาได้ตัดสิทธิจำเลยที่ 1 ที่จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ในชั้นศาลไม่ ส่วนทรัพย์สินของโจทก์ตามกรมธรรม์ ประกันภัย เอกสารหมาย จ. 5 รายการหลังคือ เครื่องเฟอร์นิเจอร์ เครื่องตกแต่ง และของใช้ต่าง ๆ ซึ่งเอา ประกันภัย ไว้แก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 300,000 บาทนั้น โจทก์มิได้เอาประกันเพิ่มไว้แก่จำเลยที่ 2 โจทก์ไม่จำต้องแจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ ประกันภัย เมื่อทรัพย์สินรายการนี้ได้รับความเสียหายจากอัคคีภัยเป็นเงิน 1,800 บาท จำเลยที่ 1 จึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อจำนวนวินาศภัยอันแท้จริง พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องให้แก่โจทก์ ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้นบางส่วน อนึ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 161 และมาตรา 167 กำหนดให้ศาลต้องสั่งในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม แม้จะให้เป็นพับกันไปก็ต้องสั่ง ดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นมิได้สั่งในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 และศาลอุทธรณ์ก็มิได้แก้ไขในเรื่องนี้ ศาลฎีกาเห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินจำนวน 1,800 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันถัดจากวันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 7 พฤษภาคม 2539) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ทั้งสามศาล และค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 ในศาลชั้นต้นให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. (สมศักดิ์ เนตรมัย - ไพศาล เจริญวุฒิ - สายันต์ สุรสมภพ) ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9520/2544 นายเล่าต๋า แซ่เจิง โจทก์ บริษัทสินมั่นคง ประกันภัย จำกัด (มหาชน) กับพวก จำเลย ป.พ.พ. ม. 861 ป.วิ.พ. ม. 167