ฎีกาที่ 4873/2528

เมื่อผู้ เช่าซื้อ รถยนต์ผิดสัญญาและสัญญาเลิกกันแล้วผู้ให้ เช่าซื้อ มีสิทธิ ริบค่า เช่าซื้อ ที่ผู้ เช่าซื้อ ชำระไว้แล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ เช่าซื้อ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 574 วรรคแรก หากผู้ เช่าซื้อ ไม่ส่งมอบรถผู้ให้ เช่าซื้อ มีสิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเพราะการไม่ชำระหนี้ ซึ่งได้แก่ค่าใช้ทรัพย์ตลอดเวลาที่ผู้ เช่าซื้อ ครอบครองอยู่ตามนัยแห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 391 วรรค 3 สัญญา เช่าซื้อ ข้อ 7 ระบุว่าถ้าผู้ เช่าซื้อ ผิดนัดชำระค่า เช่าซื้อ งวดหนึ่งงวดใดก็ดี หรือผู้ เช่าซื้อ จะต้องชำระเงินใด ๆ แก่เจ้าของ ตามสัญญาประการหนึ่งประการใดก็ดี หรือผู้ เช่าซื้อ จะต้องชดใช้ ค่าเสียหายอันเกิดจากการผิดสัญญาประการใดประการหนึ่งก็ดี ผู้ เช่าซื้อ ยอมเสียดอกเบี้ยสำหรับเงินที่ค้างชำระและหรือค่าเสียหาย นับแต่วันผิดนัดเป็นต้นไปในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี เงินค่าขาดประโยชน์ จากการใช้รถดังกล่าวไม่อยู่ในความหมายของเงินใด ๆ หรือค่าเสียหาย ตาม ข้อสัญญาดังกล่าวผู้ให้ เช่าซื้อ คงมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ เช่าซื้อ ใช้ดอกเบี้ย ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 เท่านั้น

โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ เช่าซื้อ รถยนต์ของโจทก์ไป 1 คัน ค่า เช่าซื้อ 88,340 บาท ชำระค่า เช่าซื้อ ในวันทำสัญญา 5,000 บาท ที่เหลือจะชำระให้เป็นเวลา 30 งวดงวดละเดือน จำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาค้ำประกันไว้ จำเลยที่ 1 ผิดนัดชำระค่า เช่าซื้อ ตั้งแต่งวดที่ 22 เป็นต้นมาเกิน 2 งวดติดต่อกัน ตามสัญญาถือว่าสัญญา เช่าซื้อ เลิกกันจำเลยที่ 1 ไม่ส่งมอบรถคืนให้โจทก์ ทำให้โจทก์เสียหาย โจทก์ขอคิดค่าเสียหาย31,500 บาท หากส่งมอบคืนไม่ได้จำเลยที่ 1 ต้องชำระราคารถ 25,000 บาทแก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหาย 31,500 บาท และให้ใช้ค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะส่งรถคืนหรือใช้ราคาเดือนละ 1,500บาท กับให้ร่วมกันชำระดอกเบี้ยในต้นเงิน 31,500 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี และให้จำเลยส่งมอบรถยนต์ที่ เช่าซื้อ ในสภาพเรียบร้อยคืนโจทก์ หากคืนไม่ได้ให้ใช้เงิน 25,000 บาทแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าให้จำเลยทั้งสองคืนรถกระบะเล็กที่ เช่าซื้อ ให้โจทก์ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาเท่าค่า เช่าซื้อ ที่ค้างชำระ 25,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีจากจำนวนเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ คำขออื่นให้ยก โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ต้องรับผิดใช้ค่าเสียหาย(ที่ถูกค่าใช้ทรัพย์) ที่จำเลยที่ 1 ไม่ส่งมอบรถยนต์ที่ เช่าซื้อ คืนให้โจทก์หรือไม่ เห็นว่าเมื่อจำเลยที่ 1 ผู้ เช่าซื้อ ผิดสัญญาและสัญญาเลิกกันแล้ว โจทก์ผู้ให้ เช่าซื้อ มีสิทธิริบ เช่าซื้อ ที่จำเลยที่ 1 ได้ชำระให้โจทก์ไว้แล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ เช่าซื้อ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 574 วรรคแรก ซึ่งตามสัญญา เช่าซื้อ เอกสารหมาย จ.2 ข้อ 8 จำเลยที่ 1 ยอมส่งมอบรถยนต์ที่ เช่าซื้อ คืนให้โจทก์โดยพลัน โดยค่าใช้จ่ายของจำเลยที่ 1 เอง เมื่อจำเลยที่ 1 ไม่ส่งมอบรถที่ เช่าซื้อ ให้โจทก์ โจทก์มีสิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเพราะการไม่ชำระหนี้ ได้แก่ค่าใช้ทรัพย์ตลอดเวลาที่จำเลยที่ 1 ครอบครองอยู่ ตามนัยแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 391 วรรค 3 ที่โจทก์ขอให้จำเลยทั้งสองใช้ดอกเบี้ยในจำนวนค่าเสียหาย (ค่าใช้รถ) อัตราร้อยละ 15 ต่อปี ตามสัญญา เช่าซื้อ เอกสารหมาย จ.2 ข้อ 7 นั้น เห็นว่าสัญญา เช่าซื้อ ข้อ 7 ระบุว่า ถ้าผู้ เช่าซื้อ ผิดนัดชำระ ค่า เช่าซื้อ งวดหนึ่งงวดใดก็ดีหรือผู้ เช่าซื้อ จะต้องชำระเงินใด ๆ แก่เจ้าของตามสัญญาประการหนึ่งประการใดก็ดีหรือผู้ เช่าซื้อ จะต้องชดใช้ค่าเสียหายอันเกิดจากการผิดสัญญาประการใดประการหนึ่งก็ดี ผู้ เช่าซื้อ ยอมเสียดอกเบี้ยสำหรับเงินที่ค้างชำระและหรือค่าเสียหายนับแต่วันผิดนัดเป็นต้นไปในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนั้น เงินค่าขาดประโยชน์จากการใช้รถดังกล่าวไม่อยู่ในความหมายของเงินใด ๆ หรือค่าเสียหายตามสัญญาข้อ 7 โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยที่ 1 ใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี คงมีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยที่ 1 ใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 เท่านั้น พิพากษาแก้เป็นว่า ถ้าคืน (รถที่ เช่าซื้อ ) ไม่ได้ให้จำเลยทั้งสองชำระเงิน25,000 บาทแก่โจทก์ และให้จำเลยทั้งสองชำระค่าใช้รถ 22,050 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จกับค่าใช้รถเดือนละ 1,050 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าคืนรถหรือจนกว่าชำระเงิน 25,000 บาทแก่โจทก์ แต่ไม่เกิน 3 ปี นับแต่วันฟ้องแก่โจทก์นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4873/2528 บริษัทสยามอินเตอร์เนชั่นแนลคอร์ปอเรชั่น จำกัดฯ โจทก์ นางจินตนี อนุวัฒนาภรณ์ ที่ 1 กับพวก จำเลย ป.พ.พ. ม. 224 , ม. 391 , ม. 574