ฎีกาที่ 2724/2528

เมื่อศาลพิพากษาให้เพิกถอนการจำนองของลูกหนี้คู่กรณีตาม สัญญาจำนองย่อมกลับสู่ฐานะเดิมศาลจะสั่งให้มีการ ชดใช้เงินในกรณีที่ ไม่สามารถกลับสู่ฐานะเดิมอีกไม่ได้และเป็นการสั่งที่นอกเหนือไปจาก บทบัญญัติของมาตรา115แห่งพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483

คดีนี้ โจทก์ฟ้องขอให้ลูกหนี้ ล้มละลาย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้ไว้เด็ดขาด และพิพากษาให้ลูกหนี้ ล้มละลาย แล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำร้องว่าระหว่างระยะเวลาสามเดือนก่อนมีการขอให้ ล้มละลาย ลูกหนี้ได้กู้เงินของผู้คัดค้านเพิ่มเติมจากที่เป็นหนี้อยู่แล้ว โดยได้จดทะเบียนจำนองที่ดินของลูกหนี้ให้วงเงินจำนองเพิ่มขึ้นอีก 4,700,000 บาท การจำนองดังกล่าวลูกหนี้มุ่งหมายจะให้ผู้คัดค้านได้เปรียบเจ้าหนี้อื่น ขอให้ศาลเพิกถอนการจดทะเบียนจำนองดังกล่าว หากไม่สามารถกลับสู่ฐานะเดิมได้ ก็ให้ผู้คัดค้านชำระเงิน 4,700,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ย ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า การที่ลูกหนี้จำนองที่ดินดังกล่าว ไม่ทำให้ผู้คัดค้านได้เปรียบเจ้าหนี้อื่น ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการจดทะเบียนจำนองที่ดิน เฉพาะส่วนที่เพิ่มขึ้นในวงเงิน 4,700,000 บาท โดยให้กลับคืนฐานะเดิม หากไม่สามารถกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ ให้ผู้คัดค้านชำระเงินจำนองดังกล่าวพร้อมด้วยดอกเบี้ย ผู้คัดค้านอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าให้ยกคำสั่งศาลชั้นต้นในส่วนที่บังคับว่าหากไม่สามารถกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ ให้ผู้คัดค้านชำระเป็นเงินพร้อมดอกเบี้ยแก่ผู้ร้อง นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้น ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อศาลพิพากษาให้เพิกถอนการจำนองแล้วก็เท่ากับไม่มีการจำนองรายที่ถูกเพิกถอนอีกต่อไป คู่กรณีตามสัญญาจำนองย่อมกลับสู่ฐานะเดิมเสมือนไม่มีการจำนองกัน ไม่มีความจำเป็นที่ศาลจะต้องสั่งให้มีการชดใช้เงินในกรณีที่ไม่สามารถกลับสู่ฐานะเดิมอีก ทั้งการสั่งตามที่ผู้ร้องขอมานั้นก็เป็นการนอกเหนือไปจากบทบัญญัติของมาตรา 115 แห่งพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483 ด้วย พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2724/2528 พลเรือตรี ชาโณ เพ็ญชาติ โจทก์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ผู้ร้อง ธนาคาร กรุงเทพ จำกัด ผู้คัดค้าน นาง เจียรนัย ตุรงค์เรือง จำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 115