ฎีกาที่ 2359/2521

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 (แก้ไขใหม่ มาตรา1598/25) ประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22 บัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้อง ลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานได้บันทึกไว้ว่า คู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้มีหนังสือให้ความยินยอมถึง คณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับ บุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย การที่ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการ มรดก ได้ ไม่จำเป็นว่าผู้จัดการ มรดก จะต้องมีความผิด เมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการ มรดก นั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่ง แต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับ มรดก แต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับ มรดก ของผู้ตายและมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกอง มรดก จึงไม่มีสิทธิจัดการ มรดก ต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้

กรณีสืบเนื่องมาจากผู้ตายได้ถึงแก่กรรมโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ตายไม่มีบุตรแต่มีทายาทอื่น 19 คน รวมทั้งผู้ร้องและผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการ มรดก ศาลมีคำสั่งตั้งให้ผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการ มรดก การแบ่งปัน มรดก ยังไม่เสร็จสิ้น ต่อมาผู้ร้องยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิได้รับ มรดก แต่ผู้เดียวผู้ร้องแจ้งให้ผู้คัดค้านโอน มรดก ให้แก่ผู้ร้องแล้วไม่ยอมโอนให้ จึงขอให้ศาลถอนผู้คัดค้านจากการเป็นผู้จัดการ มรดก แล้วตั้งผู้ร้องเป็นแทน และมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิรับ มรดก แต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมาย การจดทะเบียนรับผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมไม่ชอบและไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วฟังว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย มีคำสั่งว่าผู้ร้องมีสิทธิได้รับ มรดก แต่ผู้เดียว ให้ถอนผู้คัดค้านจากผู้จัดการ มรดก โดยตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการ มรดก แทน ผู้คัดค้านอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้คัดค้านฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่าการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ เพราะการให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่ถูกต้องนั้น เห็นว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22คงบัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้องลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ที่เจ้าพนักงานได้ทำบันทึกไว้ว่าคู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้เขียนหนังสือให้ความยินยอมถึงคณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่า ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการ มรดก ได้ต้องปรากฏว่าผู้จัดการมีความผิดเท่านั้น เห็นว่าไม่จำเป็นว่าผู้จัดการ มรดก จะต้องมีความผิดเมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการ มรดก นั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่งแต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับ มรดก แต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับ มรดก ของผู้ตาย และมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกอง มรดก จึงไม่มีสิทธิจัดการ มรดก ต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2359/2521 นางสาวสายหยุด ณ นคร ผู้ร้อง นายประมูล ณ นคร ผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1584 เดิม , ม. 1598/25 , ม. 1713 , ม. 1727 , ม. 1731 พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 ม. 22