ฎีกาที่ 1235/2520

สัญญา เช่าซื้อ มีข้อความว่า ในระหว่างอายุสัญญา เช่าซื้อ ผู้ เช่าซื้อ ตกลงจะเก็บรักษา ซ่อมแซม เปลี่ยนแปลงอุปกรณ์ทรัพย์ที่ เช่าซื้อ ให้คงสภาพเดิม และใช้การได้ดีอยู่เสมอโดยค่าใช้จ่ายของผู้ เช่าซื้อ และถ้าทรัพย์ที่ เช่าซื้อ เกิดความเสียหายใด ๆ หรือสูญหายแม้แต่บางส่วนไม่ว่าจะเป็นความผิดของผู้ เช่าซื้อ หรือบุคคลภายนอก หรือโดยอุบัทวเหตุหรือโดยเหตุสุดวิสัย ผู้ เช่าซื้อ จะต้องจัดการซ่อมแซมเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้คืนสู่สภาพเดิม โดยค่าใช้จ่ายของผู้ เช่าซื้อ และผู้ เช่าซื้อ จะไม่ว่าจ้างบุคคลอื่นนอกจากเจ้าของเป็นผู้ทำการซ่อมแซมทรัพย์ที่ เช่าซื้อ ผู้ เช่าซื้อ ให้สัญญาว่าจะใช้และรักษาทรัพย์ที่ เช่าซื้อ อย่างวิญญูชนพึงปฏิบัติต่อทรัพย์สินของตนเองข้อกำหนดในสัญญาดังกล่าวข้างต้น เป็นข้อกำหนดซึ่งโจทก์ผู้ เช่าซื้อ สามารถปฏิบัติได้หาเป็นการพ้นวิสัยแต่อย่างใดไม่ สัญญา เช่าซื้อ จึงไม่เป็นโมฆะ

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญา เช่าซื้อ เครื่องปรับอากาศจากจำเลยจำนวน23 เครื่อง ราคา 223,744 บาท แต่ต่อมาโจทก์เห็นว่าสัญญาที่ทำกับจำเลยเป็นการพ้นวิสัยที่จะปฏิบัติได้และสัญญาเป็นโมฆะ โจทก์บอกเลิกสัญญากับจำเลยจำเลยไม่ยอม ขอให้ศาลพิพากษาว่าสัญญาเป็นโมฆะ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า สัญญาไม่เป็นโมฆะ โจทก์ยังค้างชำระค่า เช่าซื้อ จำนวน 59,892 บาท ขอให้บังคับโจทก์ชำระเงินให้จำเลยพร้อมด้วยดอกเบี้ย ในวันชี้สองสถานคู่ความขอให้ศาลชี้ขาดในประเด็นข้อเดียวว่า สัญญา เช่าซื้อ ข้อ 4 เป็นการพ้นวิสัยไม่อาจปฏิบัติตามได้ ทำให้สัญญา เช่าซื้อ เป็นโมฆะหรือไม่ ถ้าศาลวินิจฉัยว่าสัญญา เช่าซื้อ เป็นโมฆะจำเลยยอมแพ้ แต่ถ้าศาลวินิจฉัยว่าสัญญา เช่าซื้อ ไม่เป็นโมฆะโจทก์ยอมแพ้ ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า สัญญา เช่าซื้อ ข้อ 4 ไม่เป็นการพ้นวิสัย สัญญา เช่าซื้อ ไม่เป็นโมฆะ พิพากษาให้โจทก์คืนเครื่องปรับอากาศให้จำเลย หากคืนไม่ได้ให้ใช้เงิน 184,000 บาทให้โจทก์ใช้ค่าเสียหาย 59,892 บาท ค่าปรับ2,779 บาท 95 สตางค์ ค่าส่งช่างไปตรวจ 500 บาท รวมเป็นเงิน 247,171บาท 95 สตางค์ พร้อมด้วยดอกเบี้ย ฯลฯ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่าตามสัญญาข้อ 4 มีข้อความว่า "ในระหว่างอายุสัญญา เช่าซื้อ ผู้ เช่าซื้อ ตกลงจะเก็บรักษา ซ่อมแซม เปลี่ยนแปลงอุปกรณ์ทรัพย์ที่ เช่าซื้อ ให้คงสภาพเดิมและใช้การได้ดีอยู่เสมอ โดยค่าใช้จ่ายของผู้ เช่าซื้อ และถ้าทรัพย์ที่ เช่าซื้อ เกิดความเสียหายใด ๆ หรือสูญหายแม้แต่บางส่วน ไม่ว่าจะเป็นความผิดของผู้ เช่าซื้อ หรือบุคคลภายนอก หรือโดยอุบัทวเหตุ หรือโดยเหตุสุดวิสัยก็ตามผู้ เช่าซื้อ จะต้องจัดการซ่อมแซมเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้คืนสู่สภาพเดิมโดยค่าใช้จ่ายของผู้ เช่าซื้อ และผู้ เช่าซื้อ จะไม่ว่าจ้างบุคคลอื่นนอกจากเจ้าของเป็นผู้ทำการซ่อมแซมทรัพย์ที่ เช่าซื้อ ผู้ เช่าซื้อ ให้สัญญาว่าจะใช้และรักษาทรัพย์ที่ เช่าซื้อ อย่างวิญญูชนพึงปฏิบัติต่อทรัพย์สินของตน" ตามข้อความดังกล่าวกำหนดให้ผู้ เช่าซื้อ มีหน้าที่เก็บรักษา ซ่อมแซม เปลี่ยนแปลงแก้ไขทรัพย์ที่ เช่าซื้อ ให้คงสภาพเดิมอยู่เสมอ และหากเกิดความเสียหายหรือสูญหายแม้แต่บางส่วน ก็ต้องซ่อมแซมแก้ไขให้คืนสู่สภาพเดิม โดยผู้ เช่าซื้อ เป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย แต่การว่าจ้างผู้ซ่อมแซมนั้น ผู้ เช่าซื้อ จะต้องจ้างเจ้าของทรัพย์ให้เป็นผู้ซ่อมแซมข้อกำหนดดังกล่าวนี้เป็นข้อกำหนดซึ่งโจทก์ผู้ เช่าซื้อ สามารถปฏิบัติได้ หาเป็นการพ้นวิสัยแต่อย่างใดไม่ เพราะเมื่อมีกรณีจะต้องซ่อมแซมทรัพย์สินที่ เช่าซื้อ แทนที่โจทก์จะจ้างผู้อื่นให้ซ่อมแซม โจทก์ก็จ้างจำเลยผู้ให้ เช่าซื้อ ซ่อมแซมแทนเท่านั้น ซึ่งอยู่ในวิสัยที่โจทก์กระทำได้ สัญญา เช่าซื้อ จึงหาเป็นโมฆะไม่ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1235/2520 ห้างหุ้นส่วนจำกัดโรงแรมสุริยาตร โดยนายหมงควร แซ่เต็ง ผู้จัดการ โจทก์ บริษัท อินเตอร์เนชั่นแนลคอนโซลิเดเต็ดเอ็นยิเนียริ่ง จำกัด จำเลย ป.พ.พ. ม. 113 , ม. 572