ฎีกาที่ 2199/2515

คันคลองสาธารณะซึ่งน้ำท่วมถึงทุกปีในฤดูน้ำ เป็นที่ชายตลิ่งอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภททรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304(2) ผู้ใดหามีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองไม่ สาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304(2) นั้น แม้จำเลยจะทำสัญญา เช่า กับโจทก์ โจทก์ก็ไม่มีสิทธิให้ เช่า และฟ้องเรียกค่า เช่า จากจำเลยระหว่างโจทก์จำเลย เมื่อจำเลยเป็นฝ่ายครอบครองอยู่ โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยได้ (อ้างคำพิพากษาฎีกาที่ 1532/2509 และ 880/2511)

โจทก์ฟ้องว่า จำเลย เช่า ที่ดินโจทก์เพื่อปลูกเรือน แต่ไม่ชำระค่า เช่า กลับอ้างว่าที่ดินที่ เช่า ไม่ใช่ของโจทก์ ขอให้บังคับจำเลยรื้อเรือนออกจากที่ เช่า ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับให้ชำระค่า เช่า ที่ค้าง จำเลยต่อสู้ว่า ทำสัญญา เช่า จริง แต่ไม่มีผลบังคับ เพราะเป็นที่สาธารณะริมคลองไม่ใช่ของโจทก์ โจทก์เรียกค่า เช่า ไม่ได้ ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าที่พิพาทเป็นที่สาธารณะ เป็นคันคลองห้วยมูล ตรงที่จำเลยปลูกบ้านอยู่และบริเวณข้างเคียง น้ำในคลองห้วยมูลขึ้นท่วมถึงหมดในฤดูน้ำ ระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงธันวาคมแล้วจึงแห้งลง เป็นเช่นนี้ทุกปี วินิจฉัยว่าที่พิพาทเป็นที่ชายตลิ่งอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภททรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(2) ผู้ใดหามีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองไม่ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเอาที่ดินให้จำเลย เช่า และฟ้องเรียกค่า เช่า จากจำเลย ระหว่างโจทก์จำเลยเมื่อจำเลยเป็นฝ่ายครอบครองที่พิพาทอยู่ โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยได้ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 1532/2509 และ 880/2511 พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2199/2515 นายน้อย แจ่มเสือ โจทก์ นายโทน เผือกพวง จำเลย ป.พ.พ. ม. 113 , ม. 537 , ม. 1304 , ม. 1308 , ม. 1367 ป.วิ.พ. ม. 55