ฎีกาที่ 1287/2513

ในกรณีที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการ มรดก ของผู้ตายและผู้คัดค้านก็ยื่นคำร้องคัดค้าน ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องและตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการ มรดก ประเด็นแห่งข้อพิพาทจึงมีเพียงว่า ผู้ร้องหรือผู้คัดค้านสมควรเป็นผู้จัดการ มรดก ฉะนั้น การที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งให้ผู้คัดค้านทำบัญชีทรัพย์สิน มรดก ของผู้ตาย จึงไม่เกี่ยวกับประโยชน์ของผู้ร้องที่มีอยู่ในคดีอันจะพึงต้องให้ศาลมีคำสั่งกำหนดวิธีการเพื่อคุ้มครองในระหว่างการพิจารณา หรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาเพราะประโยชน์ของผู้ร้องอยู่ที่การจะได้เป็นผู้จัดการ มรดก หรือไม่เท่านั้นไม่ได้อยู่ที่การจะได้รับส่วนแบ่งในทรัพย์สิน มรดก ของผู้ตาย

ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า นางบุญช่วย กิ่งวาที เป็นพี่ร่วมบิดามารดากับผู้ร้องก่อนตายนางบุญช่วยได้ทำพินัยกรรมตั้งให้ผู้ร้องและนายนรินทร์ อัมพุช เป็นผู้จัดการ มรดก จึงขอให้ศาลมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการ มรดก ของนางบุญช่วยผู้ตาย ผู้คัดค้านที่ 1 ซึ่งเป็นพี่ร่วมบิดามารดากับผู้ร้องและนางบุญช่วย ยื่นคำร้องคัดค้านว่าผู้ร้องไม่สมควรเป็นผู้จัดการ มรดก แต่ผู้เดียว ขอให้มีคำสั่งยกคำร้องของผู้ร้อง และตั้งผู้คัดค้านที่ 1 เป็นผู้จัดการ มรดก หรือตั้งเป็นผู้จัดการ มรดก ร่วมกับผู้ร้อง ผู้คัดค้านที่ 2 ยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้คัดค้านที่ 2 เป็นสามีโดยชอบด้วยกฎหมายของเจ้า มรดก พินัยกรรมที่ผู้ร้องอ้างเป็นพินัยกรรมปลอม ผู้ร้องกับผู้คัดค้านที่ 1 ไม่สมควรเป็นผู้จัดการ มรดก เพราะผู้ร้องเคยเป็นผู้วิกลจริต และผู้คัดค้านที่ 1 เป็นหญิงหย่อนความสามารถในการจัดการ มรดก ขอให้มีคำสั่งยกคำร้องของผู้ร้องกับผู้คัดค้านที่ 1 และตั้งผู้คัดค้านที่ 2เป็นผู้จัดการ มรดก ก่อนไต่สวนคำร้อง ผู้คัดค้านที่ 1 ขอถอนคำร้องคัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ในระหว่างไต่สวนพยานผู้ร้อง ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ทรัพย์ มรดก ของผู้ตายปะปนรวมเป็นกองเดียวกับทรัพย์สินของผู้คัดค้านที่ 2 และผู้คัดค้านที่ 2 ครอบครองอยู่แต่ผู้เดียว ผู้ร้องและทายาทอื่นของผู้ตายไม่อาจทราบว่าทรัพย์ มรดก ของผู้ตายมีจำนวนมากน้อยเพียงใด ผู้คัดค้านที่ 2 อาจยักย้ายไปให้พ้นอำนาจศาล หรือจำหน่ายจ่ายโอนซึ่งทายาทอาจได้รับส่วนแบ่งทรัพย์ มรดก น้อยลง ขอให้มีคำสั่งกำหนดวิธีการเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของผู้ร้องในระหว่างพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 264 ศาลชั้นต้นฟังคำแถลงคัดค้านของผู้คัดค้านที่ 2 แล้ววินิจฉัยว่าผู้ร้องอาจเป็นทายาทโดยพินัยกรรม หรือทายาทโดยธรรม มีสิทธิได้รับทรัพย์ มรดก ของผู้ตาย สมควรคุ้มครองประโยชน์ของผู้ร้องในระหว่างพิจารณา มีคำสั่งให้ผู้คัดค้านที่ 2 ทำบัญชีทรัพย์ทั้งหมดของผู้ตายทั้งก่อนตายและหลังตาย และรายได้จากทรัพย์สินของผู้ตายยื่นต่อศาลภายใน 30 วัน ผู้ร้องคัดค้านที่ 2 อุทธรณ์คำสั่ง ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ยกคำร้องผู้ร้อง ผู้ร้องฎีกาขอให้มีคำสั่งให้ผู้คัดค้านที่ 2 ทำบัญชีทรัพย์สิน มรดก ของผู้ตายรวมทั้งดอกผลหรือรายได้ต่าง ๆ ที่เกิดจากทรัพย์สิน ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้ผู้ร้องกับผู้คัดค้านที่ 2 มิได้พิพาทกันเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องเอาทรัพย์สินซึ่งเป็น มรดก ของผู้ตายแต่อย่างใด คงพิพาทกันเพียงว่าผู้ร้องหรือผู้คัดค้านที่ 2 สมควรเป็นผู้จัดการ มรดก ของผู้ตาย ประโยชน์ของผู้ร้องในคดีนี้จึงอยู่ที่การจะได้เป็นผู้จัดการ มรดก ของผู้ตายหรือไม่เท่านั้น ไม่ได้อยู่ที่การจะได้รับส่วนแบ่งในทรัพย์สิน มรดก ของผู้ตาย ฉะนั้น คำร้องของผู้ร้องขอให้ศาลมีคำสั่งให้ผู้คัดค้านที่ 2 ทำบัญชีทรัพย์สิน มรดก มรดก ของผู้ตายรวมทั้งดอกผลหรือรายได้ต่าง ๆ ที่เกิดจากทรัพย์สินนี้ จึงต้องยกเสีย เพราะไม่เกี่ยวกับประโยชน์ของผู้ร้องที่มีอยู่ในคดีนี้อันพึงจะต้องให้ศาลมีคำสั่งกำหนดวิธีการเพื่อคุ้มครองในระหว่างการพิจารณา หรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษา ดังบัญญัติไว้ในมาตรา 264 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1287/2513 พันโทวิรัช อัมพุช ผู้ร้อง นางฮุ้น อุปละนาละ ที่ 1 นายสวน กิ่งวาที ที่ 2 ผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1711 , ม. 1712 , ม. 1713 ป.วิ.พ. ม. 264