ฎีกาที่ 1242/2508

เจ้าหนี้ฟ้องบังคับ จำนอง ต่อมาเจ้าหนี้ลูกหนี้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความโดยลูกหนี้ยอมชำระเงินให้เจ้าหนี้ศาลพิพากษาตามยอม แม้สัญญายอมจะระบุให้คดีเป็นอันเลิกกันก็ตาม ก็หมายความได้แต่เพียงว่ายังไม่ขอบังคับตามสัญญา จำนอง เท่านั้น หาใช่เป็นการปลด จำนอง ไม่ ฉะนั้นเมื่อลูกหนี้ผิดสัญญายอม มีการบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์ จำนอง ไม่พอชำระหนี้ เจ้าหนี้อื่นย่อมไม่มีสิทธิขอเฉลี่ยหนี้ได้

คดีนี้ โจทก์ฟ้องจำเลยบังคับ จำนอง ที่ดินให้จำเลยชำระต้นเงินและดอกเบี้ย มิฉะนั้นก็ขอให้สั่งขายทอดตลาด ต่อมาโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อหน้าศาล โดยจำเลยยอมใช้เงินให้โจทก์ 23,630 บาท ภายใน 3 เดือน ศาลจึงพิพากษาตามยอม ต่อมาจำเลยไม่ชำระเงิน โจทก์ขอให้ศาลออกหมายบังคับคดี ยึดที่ดินที่จำเลย จำนอง ออกขายทอดตลาด และโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ราคา 22,200 บาท ผู้ร้องยื่นคำร้องขอเฉลี่ยหนี้โดยอ้างว่าเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในอีกคดีหนึ่ง โจทก์คัดค้าน ศาลชั้นต้นเห็นว่า แม้จะมีสัญญาประนีประนอมยอมความกันก็จริงแต่ตราบใดที่จำเลยยังไม่ชำระหนี้ โจทก์ย่อมมีสิทธิที่จะถือสัญญา จำนอง เป็นประกันหนี้ได้ หนี้ตามสัญญากู้ของโจทก์ยังหาระงับสิ้นไปไม่ สัญญา จำนอง ไม่ระงับ ให้ยกคำร้องของผู้ร้อง ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ความระงับสิ้นไปแห่งสัญญา จำนอง มีบัญญัติไว้ในมาตรา 744 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บทที่จะนำมาปรับในคดีนี้ คือ ความในอนุมาตรา 2 ว่า "เมื่อปลด จำนอง ให้แก่ผู้ จำนอง ด้วยหนังสือเป็นสำคัญ" สัญญาประนีประนอมยอมความที่โจทก์จำเลยทำไว้ต่อศาล หามีข้อความโจทก์ปลด จำนอง ให้แก่จำเลยไม่ แม้จะมีข้อความว่า "และให้คดีเป็นอันเลิกกัน" ก็หมายความได้แต่เพียงว่ายังไม่ขอบังคับตามสัญญา จำนอง ซึ่งประกันหนี้การกู้ยืมรายนี้เท่านั้นหาใช่การปลด จำนอง ตามมาตรา 744(2) ไม่ จึงไม่เป็นการสละสิทธิเรียกร้องการบังคับ จำนอง ระงับสิ้นไปตามมาตรา 852 เงินที่ขายทอดตลาดได้ยังไม่คุ้มเงินต้นและดอกเบี้ยที่ จำนอง ครอบถึง ที่ศาลล่างพิพากษาต้องกันมาให้ยกคำร้องขอเฉลี่ยของผู้ร้องชอบแล้ว ฎีกาผู้ร้องฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1242/2508 นายบัว เหลืองละเอียด โจทก์ นายฮะเฮง นำเจริญ จำเลย ผู้ร้องขอเฉลี่ย จำเลย นายเฉื่อย สาตร์ประสิทธิ์ จำเลย ป.พ.พ. ม. 728 , ม. 744 ป.วิ.พ. ม. 138 , ม. 290