ฎีกาที่ 1457/2508

จำเลยที่ 1 เป็นอาจารย์ใหญ่ของโรงเรียนช่างกลปทุมวัน ซึ่งสังกัดอยู่ในบังคับบัญชาของจำเลยที่ 2,3 ได้สั่งซื้อสีจากโจทก์ในนามของโรงเรียน แต่โจทก์นำสืบมิได้ว่า จำเลยที่ 2,3 ได้มอบหมายให้จำเลยที่ 1 เป็นตัวแทนหรือเชิดหรือยอมให้จำเลยที่ 1 เชิดตัวเองเป็นตัวแทน ทั้งจำเลยที่ 2,3 ก็มิได้ตกลงยินยอมให้จำเลยที่ 1 ซื้อสีรายนี้โดยตรงหรือโดยปริยายด้วย จำเลยที่ 2 และ 3 จึงมิต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1 การที่เพียงแต่ผู้ใดเป็นข้าราชการกรมใด จะถือว่าผู้นั้นเป็นผู้แทนหรือตัวแทนของกรมนั้นในการทำนิติกรรมต่างๆ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เสมอไปนั้นหาได้ไม่ ต้องแล้วแต่ว่าได้มีการแต่งตั้งหรือการปฏิบัติระหว่างกรมกับข้าราชการผู้นั้นว่าจะเข้าลักษณะเป็นตัวแทนหรือไม่

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เป็นอาจารย์ใหญ่โรงเรียนช่างกลปทุมวัน ซึ่งสังกัดอยู่ในบังคับบัญชาของจำเลยที่ 2,3 กิจการที่ จำเลยที่ 1 ได้กระทำในนามของโรงเรียนจึงเป็นการกระทำแทนหรือเป็นตัวแทนจำเลยที่ 2,3 จำเลยที่ 1 ได้สั่งซื้อสีจากโจทก์ในนามโรงเรียน อ้างว่าได้รับคำสั่งจากจำเลยที่ 2,3 และได้รับของไปเรียบร้อยแล้ว จำเลยที่ 1 ได้ชำระหนี้บางส่วน ยังคงค้างอยู่อีก 8,185 บาท โจทก์ทวงถามจำเลยทั้งสามแล้ว ยังไม่ได้รับชำระ จึงขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันรับผิดในเงินจำนวนนี้ จำเลยที่ 1 ให้การว่าได้ซื้อสีไปจากโจทก์และยังคงค้างเงินอยู่จริงตามฟ้อง ทั้งนี้ โดยนำสีนั้นไปใช้ในงานในหน้าที่ของโรงเรียนช่างกลปทุมวัน จำเลยที่ 2,3 ให้การว่าจำเลยที่ 1 ไม่ใช่ผู้แทนของโรงเรียนช่างกลปทุมวัน ไม่มีอำนาจทำนิติกรรมในนามของโรงเรียน และมิได้รับมอบอำนาจจากจำเลยที่ 2,3 ให้ซื้อสีรายนี้แทน จำเลยที่ 1 ซื้อสีรายนี้เป็นการส่วนตัว และทางโรงเรียนมิได้รับสีรายนี้ไว้ คดีของโจทก์ขาด อายุความ ศาลชั้นตน้พิพากษาว่าจำเลยที่ 1 ซื้อสีรายนี้เป็นการส่วนตัว จึงให้จำเลยที่ 1 แต่ผู้เดียวรับผิด โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานแสดงว่าจำเลยที่ 2,3 ได้มอบหมายให้จำเลยที่ 1 เป็นตัวแทนของจำเลยที่ 2,3 และจำเลยที่ 2,3 มิได้เชิดจำเลยที่ 1 เป็นตัวแทนหรือรู้แล้วยอมให้จำเลยที่ 1 เชิดตัวเองออกแสดงเป็นตัวแทนจำเลยที่ 2,3 ทั้งโจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าจำเลยที่ 2,3 ได้ตกลงยินยอมหรือเห็นชอบให้จำเลยที่ 1 สั่งซื้อสีรายนี้โดยตรงหรือโดยปริยาย การที่เพียงแต่ผู้ใดเป็นข้าราชการกรมใด จะถือว่าผู้นั้นเป็นผู้แทนหรือตัวแทนของกรมนั้นในการทำนิติกรรมต่างๆ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เสมอไปนั้นหาได้ไม่ ต้องแล้วแต่ว่าได้มีการแต่งตั้งหรือการปฏิบัติระหว่างกรมกับข้าราชการผู้นั้นว่าจะเข้าลักษณะเป็นตัวแทนหรือไม่ การที่โจทก์ขายสีรายน้ ให้จำเลยที่ 1 โดยมิได้ติดต่อกับจำเลยที่ 2 หรือ 3 แสดงว่าโจทก์ตกลงขายสีให้จำเลยที่ 1 โดยความเชื่อถือกันเป็นส่วนตัว มิใช่ประสงค์จะขายสีให้จำเลยที่ 1 ในฐานะเป็นผู้แทนจำเลยที่ 2 หรือ 3 พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1457/2508 บริษัทยิบอินซอย จำกัด โจทก์ นายสิทธิผล พลาชีวิน ที่ 1 กรมอาชีวะศึกษา ที่ 2 กระทรวงศึกษาธิการ ที่ 3 จำเลย ป.พ.พ. ม. 797 , ม. 821