ฎีกาที่ 595/2506

ความยินยอมของบิดามารดาที่ให้บุตรของตนซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะเป็นบุตรบุญธรรมของบุคคลอื่นนั้น กฎหมายไม่ได้บังคับว่าจะต้องทำเป็นหนังสือ บิดาลงชื่อแต่ผู้เดียวให้ความยินยอมในการจดทะเบียนบุตรของตนเป็นบุตรบุญธรรมของบุคคลอื่นนั้น หากปรากฏว่ามารดามิได้ว่ากล่าวคัดค้านอย่างไรตลอดมาเป็นเวลา 20 ปีเศษ และเมื่อเกิดมีคดีพิพาทเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของการรับบุตรบุญธรรมนี้มาก่อนแล้วครั้งหนึ่ง มารดาก็ไม่ได้เกี่ยวข้องคัดค้านเลย ดังนี้ พฤติการณ์ดังกล่าวฟังได้ว่ามารดาได้ให้ความยินยอมด้วยแล้วในการรับบุตรบุญธรรม

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นหลานนางปิ่น ๆ ตาย 26 กันยายน 2502 โดยไม่มีผู้สืบสันดาน โจทก์จึงเป็นทายาทโดยธรรม ก่อนนางปิ่นตาย นางปิ่นจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรม แต่ไม่ได้รับความยินยอมของมารดาจำเลย และสามีนางปิ่น การับบุตรบุญธรรมจึงเป็นโมฆะ ทั้งนางปิ่นได้จดทะเบียนเลิกการรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมแล้ว จึงขอให้ศาลพิพากษาว่าการรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมเป็นโมฆะ ให้ส่งทรัพย์มรดกนางปิ่นให้โจทก์ จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นบุตรบุญธรรมนางปิ่นโดยบิดามารดาจำเลยยินยอมแล้ว จำเลยอยู่ในปกครองของนางปิ่นมากว่า 10 ปี ไม่มีผู้ใดคัดค้าน แม้จะฟังว่ามารดาจำเลยและคู่สมรสนางปิ่นไม่ได้ให้ความยินยอม ก็เป็นเรื่องเกี่ยวกับความสามารถของบุคคล ไม่เกี่ยวข้องกับความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี จึงไม่เป็นโมฆะ กรณีเดียวกันนี้จำเลยเคยพิพาทกับนางแดงและพวกมาครั้งหนึ่ง ศาลชี้ขาดเรื่องฐานะของจำเลยว่าเป็นบุตรบุญธรรมนางปิ่นโดยชอบ ตามสำนวนคดีแพ่งแดงที่ 50/2503 ผลของคำพิพากษาดังกล่าวผูกพันโจทก์ในคดีนี้ โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้อง โจทก์จำเลยแถลงรับกันตามรายงานพิจารณาของศาลวันที่ 22 กันยายน 2503 และเมื่อคู่ความตรวจดูสมุดทะเบียนบุตรบุญธรรมแล้วไม่ปรากฏว่านางปิ่นได้จดทะเบียนเลิกรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรม โจทก์จึงไม่ขอสืบในประเด็นนี้ ศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยยกข้อกฎหมายเป็นข้อต่อสู้ด้วย หากได้วินิจฉัยข้อกฎหมายนี้จะเป็นคุณแก่จำเลย และจะทำให้คดีเสร็จไปทั้งสำนวนได้โดยไม่ต้องสืบพยาน จึงเห็นควรวินิจฉัยข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 โดยให้งดสืบพยาน แล้วพิพากษาว่า ในคดีแพ่งแดงที่ 50/2503 ศาลชี้ขาดว่าจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของนางปิ่น เป็นคำพิพากษาเกี่ยวด้วยฐานะของบุคคลใช้ยันโจทก์ในคดีนี้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 155 (1) ให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกาว่า ในคดีเรื่องก่อนคู่ความไม่ได้โต้เถียงกันในประเด็นที่ว่า มารดาจำเลยซึ่งยังมีชีวิตอยู่ไม่ได้ให้ความยินยอมในการที่นางปิ่นรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรม จึงจำเอาคำพิพากษาในคดีนั้นมาใช้ยันโจทก์ไม่ได้ และกรณีไม่เป็น ฟ้องซ้ำ เพราะมิใช่คู่ความปละประเด็นเดียวกัน ขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และสั่งให้ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์ต่อไป ศาลฎีกาเห็นว่า ข้อเท็จจริงได้ความตามหลักฐานสำนวนที่คู่ความอ้างมาเป็นพยานว่า นางปิ่นจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมเมื่อ 26 กรกฎาคม 2483 โดยนายเถี้ยนให้บิดาจำเลยลงชื่อให้ความยินยอม นางไกว่มารดาจำเลยไม่ได้ลงชื่อด้วย แต่นางไกว่ขณะนี้ยังมีชีวิตอยู่ มิได้คัดค้านประการใด จำเลยอยู่กับนางปิ่นตลอดมาจนนางปิ่นตาย จำเลยนี้กับนายจวง นางแดง นางแช่ม เคยพิพาทกันในคดีแพ่งแดงที่ 50/2503 ซึ่งคู่ความโต้เถียงกันว่าจำเลยไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบ เพราะสามีนางปิ่นไม่ได้ให้ความยินยอม ศาลวินิจฉัยคดีนั้นว่า ขณะรับบุตรบุญธรรม สามีนางปิ่นตายไปก่อนแล้ว ส่วนสามีใหม่ไม่ได้จดทะเบียน ฉะนั้น จำเลยจึงเป็นบุตรบุญธรรมที่ชอบด้วยกฎหมายของนางปิ่น แล้วโจทก์ในคดีนี้ซึ่งเป็นพี่น้องกับนางแดง นางแช่ม จึงมาฟ้องจำเลยขึ้นใหม่โดยตั้งประเด็นอ้างว่า นางไกว่มารดาจำเลยไม่ได้ให้ความยินยอมในการรับบุตรบุญธรรม ศาลฎีกาวิเคราะห์แล้วเห็นว่า ขณะจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมของนางปิ่นนั้น บิดาจำเลยลงชื่อให้ความยินยอมแล้ว ส่วนนางไกว่ แม้จะไม่ได้ลงชื่อด้วย อาจเป็นว่านายเถี้ยนให้สามีลงชื่อไว้คนเดียวเพียงพอแล้วก็ได้ และนางไกว่เวลานี้ยังมีชีวิตอยู่ มิได้ว่ากล่าวคัดค้านอย่างไรตลอดมาเป็นเวลาถึง 20 ปีเศษ ทั้ง ๆ ที่ได้มีการพิพาทในเรื่องนี้กันในคดีแพ่งแดงที่ 50/2503 นางไกว่ก็มิได้เกี่ยวข้องคัดค้าน ตามพฤติการณ์ดังกล่าว คดีฟังได้ว่านางไกว่ได้ยินยอมด้วยแล้วในการรับบุตรบุญธรรมของนางปิ่น สมดังข้อต่อสู้ของจำเลย และในเรื่องเช่นนี้กฎหมายไม่ได้บังคับว่าคำยินยอมต้องทำเป็นหนังสือ ฉะนั้น การรับบุตรบุญธรรมของนางปิ่นจึงชอบด้วยกฎหมาย คดีไม่จำต้องวินิจฉัยในปัญหาข้ออื่น พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2506 นางเจียม ชุมสุด กับพวกรวม 4 คน โจทก์ นางสุวรรณ์ พูลศิลป ล. ป.พ.พ. ม. 1583