ฎีกาที่ 1913/2505

ชายมีภริยาอยู่แล้วและยังอยู่กินด้วยกัน ถ้าตกลงกับหญิงอื่นดีกว่าจะอยู่กินเป็นสามีภริยากัน ข้อตกลงดังนี้มีวัตถุประสงค์ขัดต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน ย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้หญิงนั้นจะมิได้ปฏิบัติตามข้อตกลง ก็ไม่มีนิติสัมพันธ์ที่จะต้องรับผิดต่อชายนั้น ถ้าหญิงนั้นเรียกร้องเอาเงินทองเพื่อการที่ตกลงยอมอยู่กินเป็นภริยา และชายนั้นก็ส่งมอบเงินทองให้ตามที่ตกลงกัน การส่งมอบนั้นย่อมเป็นการกระทำเพื่อชำระหนี้ด้วยวัตถุประสงค์ซึ่งฝ่าฝืนศีลธรรมอันดี ถ้าหญิงนั้นไม่ยอมอยู่กินเป็นภริยาด้วย ชายนั้นก็ไม่มีสิทธิเรียกทรัพย์สินคืน

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์กับจำเลยได้ตกลงจะอยู่กินเป็นสามีภริยากันในการที่จำเลยยอมอยู่กินเป็นภริยาโจทก์นี้ จำเลยได้เรียกร้องเงิน3,000 บาท กับทองคำหนัก 4 บาท 2 สลึง จากโจทก์ โจทก์จึงซื้อทองและนำเงินไปมอบให้จำเลยแล้ว ถึงวันนัดเลี้ยงแขกและอยู่กินด้วยกันจำเลยไม่อยู่บ้านและหลบหน้า ขอให้บังคับจำเลยส่งเงินและทองแก่โจทก์ หรือใช้ราคา กับใช้ค่าเสียหายในการผิดนัดด้วย จำเลยให้การว่า มิได้ตกลงหรือรับทรัพย์สินจากโจทก์ โจทก์มีเมียมีลูกแล้ว ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยคืนเงินและทองคำแก่โจทก์หรือใช้ราคา จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตาม สัญญา ซึ่งโจทก์อ้างว่าได้ตกลงแต่งงานกับจำเลย และโจทก์ได้ให้ทรัพย์สินแก่จำเลยตาม สัญญา ครบถ้วนแล้ว จำเลยกลับไม่ยอมแต่งงานอยู่กินกับโจทก์ตาม สัญญา จำเลยให้การว่าโจทก์เป็นคนมีเมียมีลูกแล้ว และโจทก์ก็เบิกความรับว่าโจทก์มีลูกเมียแล้ว และยังอยู่กินด้วยกัน เห็นว่า ตามที่ปรากฏดังนี้โจทก์ทำการสมรสอีกไม่ได้ เพราะขัดกับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1445(3) ข้อตกลงระหว่างโจทก์จำเลยที่จะอยู่กินเป็นสามีภริยากันโดยไม่เป็นภริยาที่ถูกต้องตามกฎหมายจึงเป็นข้อตกลงที่มีวัตถุประสงค์ขัดต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 113 ตามนัยฎีกาที่ 95/2484 แม้หากจะฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยมิได้ปฏิบัติตาม สัญญา ดังข้ออ้างในฟ้อง จำเลยก็ไม่มีนิติสัมพันธ์ที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์แต่อย่างใด ทั้งการที่โจทก์กระทำเพื่อชำระหนี้โดยส่งมอบทรัพย์สินให้จำเลยไปนั้น ก็เป็นการกระทำด้วยวัตถุประสงค์ซึ่งฝ่าฝืนศีลธรรมอันดีดังกล่าวแล้ว ไม่มีสิทธิเรียกคืนตามมาตรา 411 พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1913/2505 นายแผ้ว พรหมรัตน์ โจทก์ นางแก้ว แก้วขำ จำเลย ป.พ.พ. ม. 113 , ม. 411 , ม. 1445 (3)