ฎีกาที่ 423/2503

โรงฆ่าสัตว์ของเทศบาลและที่ตั้งวางลังไม้ซึ่งไม่ใช่แผงลอยจำหน่ายเนื้อสุกรข้างถนน ไม่เป็น 'สถานการค้า'อันจะพึงประเมินเรียกเก็บ ภาษี การค้าเพราะความจริงเป็นเรื่องลูกค้ามารับสุกรของจำเลยที่โรงฆ่าสัตว์ ที่จำเลยเอาเนื้อสุกรมาวางไว้บนลังก็เป็นแต่เอามาพักรอไว้เท่านั้น

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้รับอนุญาตฆ่าสุกรซึ่งต้องฆ่าในโรงฆ่าสัตว์ของเทศบาลเมืองยะลา เสร็จแล้วนำเนื้อสุกรออกวางบนลังไม้ข้างถนนเพื่อส่งให้ลูกค้า โรงฆ่าสัตว์และที่วางลังไม้ดังกล่าว ไม่เป็นสถานการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 78 แต่จำเลยว่าเป็นสถานการค้าและประเมินค่ารายปีเกิน 120 บาท ให้โจทก์เสีย ภาษี การค้า ขอให้ศาลสั่งว่าสถานที่ดังกล่าวไม่ใช่สถานการค้าให้จำเลยงดเก็บ ภาษี จำเลยให้การว่า โรงฆ่าสัตว์และที่ดินที่โจทก์ตั้งลังวางเนื้อสุกรจำหน่ายเป็นสถานการค้า มีค่ารายปีกว่า 120 บาท โจทก์จึงต้องเสีย ภาษี ตามที่จำเลยประเมินโจทก์อุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดแล้ว ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลย ทั้งมิได้ฟ้องผู้ว่าราชการจังหวัดด้วยจึงฟ้องจำเลยไม่ได้ ศาลชั้นต้นสอบ คู่ความรับว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดชี้ขาดให้ยกอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว ศาลชั้นต้นงดสืบพยานแล้วพิพากษายกฟ้อง เพราะโจทก์มิได้ฟ้องผู้ว่าราชการจังหวัด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยซึ่งเป็นสรรพากรจังหวัดผู้ประเมินเท่านั้นแต่ศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาพิพากษาว่าโจทก์ฟ้องจำเลยได้ ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ ศาลชั้นต้นเห็นว่า โรงฆ่าสัตว์และที่วางลังของโจทก์เป็นสถานการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 78 และมีค่ารายปีตั้งแต่ 120 บาทขึ้นไป จำเลยเรียกเก็บ ภาษี ถูกต้องแล้ว พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเช่นคดีนี้ได้มีคำพิพากษาฎีกาที่ 133/2502 วินิจฉัยว่า โรงฆ่าสัตว์ของเทศบาลเป็นสถานสาธารณสำหรับผู้ได้รับอนุญาตฆ่าสัตว์ต้องนำสัตว์เข้าไปฆ่า โจทก์หามีเอกสิทธิใด ๆ เป็นของตนโดยเฉพาะไม่ เทศบาลต่างหากเป็นผู้มีโรงฆ่าสัตว์ไว้ให้บรรดาผู้รับอนุญาตฆ่าสัตว์นำสัตว์มาฆ่าตามที่กฎหมายบังคับไว้ จะเกณฑ์ให้เป็นสถานการค้าของผู้นำสัตว์มาฆ่าตามประมวลรัษฎากรมาตรา 78 ไม่ได้ ตามกฎหมายนี้ แม้แต่รถหรือเรือซึ่งไม่ต้องจดทะเบียนและยานพาหนะอื่นที่เคลื่อนที่ด้วยกำลังคนหรือสัตว์ แม้ใช้เป็นที่ผลิตหรือเก็บสินค้า ก็ไม่ถือเป็นสถานการค้า การวางเนื้อสุกรบนลังเพื่อลูกค้ารับไปจำหน่าย อันเป็นลักษณะเดียวกับการเก็บสินค้าจึงเห็นได้ว่า ไม่เป็นสถานการค้าเช่นกัน แม้แต่แผงลอยที่ค้าเฉพาะอาหารหรือของสด ประมวลรัษฎากร มาตรา 84 ทวิ ก็ยังให้เสีย ภาษี เพียงกึ่งอัตรา เพียงแต่วางเนื้อสุกรขายบนลังไม้ข้างถนนซึ่งไม่ใช่แผงลอย ก็เห็นได้ชัดว่า กฎหมายไม่ประสงค์เก็บ ภาษี เลยตามบันทัดฐานที่มีอยู่ดังนี้ ศาลฎีกาจึงเห็นว่า โรงฆ่าสัตว์ไม่เป็นสถานการค้าของจำเลยอันจะพึงประเมินเรียกเก็บ ภาษี การค้าจากจำเลย ส่วนการที่จำเลยเอาเนื้อสุกรไปตั้งที่ลังไม้ จะถือว่าลังไม้นี้เป็นสถานที่ค้าก็มิได้ มิฉะนั้นแล้ว เอาเนื้อสุกรไปวางที่ใด ก็จะเป็นสถานที่ค้าไปหมด ความจริงเป็นเรื่องลูกค้ามารับสุกรของจำเลยที่โรงฆ่าสัตว์ที่จำเลยเอาเนื้อสุกรมาวางไว้บนลังก็เป็นแต่เอามาพักรอไว้เท่านั้น ลังไม้นั้นจึงไม่ใช่สถานการค้าแต่ประการใด พิพากษากลับศาลอุทธรณ์ ให้จำเลยงดเก็บ ภาษี การค้าของโจทก์ตามฟ้อง ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 423/2503 นายเชย ศรีกระจ่าง โจทก์ นายมังกร อุทัย สรรพากรจังหวัดยะลา จำเลย ป.รัษฎากร ม. 78 , ม. 79 , ม. 84 ทวิ พ.ร.บ. ควบคุมการฆ่าสัตว์ และจำหน่ายเนื้อสัตว์ พ.ศ. 2502 ม. 4 , ม. 6