ฎีกาที่ 1979/2500

ความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 วรรคหนึ่งจำกัดความในวรรคสองให้แน่นแฟ้นขึ้น กล่าวคือที่ที่อยู่ในวงล้อมนั้นแม้ว่าจะมีทางอื่นออกได้อยู่ก่อนแล้ว แต่ออกหรือผ่านไปได้ลำบากมากเพราะมีสภาพเป็น สระ บึงทะเลฯ ก็ยังให้เจ้าของ ที่ดิน ที่ถูกล้อมมีสิทธิผ่าน ที่ดิน แปลงอื่นที่ล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ ดังที่บัญญัติไว้ใน มาตรา 1349 วรรคสอง แต่ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่าไม่มีทางอื่นจะออกได้อยู่ก่อนเลยจึงไม่อยู่ในบังคับตามความในวรรคสอง ไม่มีเหตุจะต้องพิเคราะห์ถึงสภาพของการเป็นหรือไม่เป็น สระ บึง ทะเลฯ

คดีนี้ปรากฏว่า ที่ดิน ของโจทก์ถูก ที่ดิน ของผู้อื่นล้อมรอบและอยู่ตอนใน ด้านใต้ต่อกับ ที่ดิน ของจำเลย เดิม ที่ดิน ของโจทก์กับจำเลยเป็นแปลงเดียวกัน โจทก์และบริวารเคยเดินผ่าน ที่ดิน จำเลยออกสู่ที่สาธารณะ ต่อมาจำเลยกั้นรั้วปิดทางดังกล่าวเสีย โจทก์จึงฟ้องขอให้เปิด จำเลยต่อสู้ว่ามีทางออกไปสู่ทางสาธารณะได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้ ที่ดิน ของจำเลยเป็นทางเดิน ศาลทั้งสองฟังข้อเท็จจริงต้องกันมาว่า ที่ของโจทก์อยู่ในวงล้อมเคยใช้ทางใน ที่ดิน ของจำเลยออกสู่ทางสาธารณะ ไม่มีทางอื่นจะออกได้ ชี้ขาดให้จำเลยเปิดทางรายพิพาท จำเลยฎีกาแต่เฉพาะในปัญหาข้อกฎหมาย อ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 วรรคสอง ซึ่งจะถือว่าไม่มีทางอื่นออกได้ก็ต่อเมื่อต้องข้าม สระ บึง ทะเล หรือที่สูงชัน แต่ที่ล้อมซึ่งเป็นของคนอื่นนั้นเพียงแต่เป็นคูหรือท้องร่องสวน อาจใช้ไม้ทอดข้ามได้ ไม่มีสภาพเป็น สระ บึง ฯ จะปรับเอาว่าไม่มีทางอื่นออกหาได้ไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าปัญหากฎหมายข้อนี้ จำเลยมิได้โต้เถียงมาแต่ต้นแต่เห็นสมควรอธิบายเสียด้วย เห็นว่าความในวรรค 2 จำกัดความในวรรค 1 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 ให้แน่นแฟ้นขึ้น กล่าวคือที่ที่อยู่ในวงล้อมนั้น แม้ว่าจะมีทางอื่นออกได้อยู่ก่อนแล้ว แต่ออกหรือผ่านไปได้ลำบากมากเพราะมีสภาพเป็น สระ บึง ทะเล ฯ ก็ยังให้เจ้าของ ที่ดิน ที่ถูกล้อมมีสิทธิผ่าน ที่ดิน แปลงอื่นที่ล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1349 วรรคหนึ่ง แต่เรื่องนี้ไม่มีทางอื่นจะออกไปอยู่ก่อนเลย จึงไม่มีเหตุจะต้องพิเคราะห์ถึงสภาพของการเป็นหรือไม่เป็น สระ บึง ทะเล ฯ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1979/2500 นายประมวล มั่งผล โจทก์ นายสมจิตร์ ทิศายุกตะ จำเลย ป.พ.พ. ม. 1349 , ม. 1349 วรรคหนึ่ง , ม. 1349 วรรคสอง