ฎีกาที่ 1399-1400/2496

เป็นภริยาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายแต่อยู่กินฉันสามีภริยากันกว่า10 กว่าปี และมีบุตรด้วยกันหลายคน เมื่อชายตายหญิงเชื่อโดยสุจริตว่าตนมีสิทธิรับ มรดก ของชาย จึงได้ขอรับ มรดก ที่ดินมีโฉนดของผู้ตาย เมื่อไม่มีทายาทคนใดมาคัดค้านจนหญิงได้รับโฉนดมาและโอนขายให้แก่บุคคลภายนอก บุคคลภายนอกได้เสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและได้จดทะเบียนโดยสุจริตแล้ว บุคคลภายนอกย่อมได้กรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1299 วรรคท้าย ทายาทจะขอให้เพิกถอนนิติกรรมซื้อขายเสียไม่ได้ ส่วนที่ดินที่ยังมิได้รับโอนมาทายาทย่อมขอให้เพิกถอนประกาศขอรับ มรดก ของหญิงนั้นได้

คดี 2 สำนวนนี้ โจทก์ฟ้องอ้างว่าโจทก์เป็นบิดาของนายหรี่ผู้ตาย นางเล็กจำเลยอ้างว่าเป็นภริยานายหรี่ แต่ความจริงจำเลยมิได้เป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย นางเล็กจำเลยรับโอน มรดก ที่ดินโฉนดที่ 703 ไปแล้ว ได้ขายแก่นางพันจำเลย โจทก์จึงขอให้เพิกถอนส่วนโฉนดที่ 732 อยู่ในระหว่างจำเลยประกาศขอรับ มรดก จึงขอให้ถอนคำขอประกาศรับ มรดก และให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินในโฉนดที่ 732 ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องทั้งสองสำนวน โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนในคดีโฉนดที่ 703 ส่วนสำนวนโฉนดที่ 732 วินิจฉัยว่า นางเล็กจำเลยไม่มีสิทธิรับ มรดก ให้ถอนคำขอประกาศรับ มรดก ของนางเล็กจำเลยเสีย โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า คดีเกี่ยวกับโฉนดที่ 703 นั้น ศาลล่าง 2 ศาลฟังข้อเท็จจริงต้องกันมาว่า นางพันจำเลยได้รับซื้อที่นี้ไว้โดยเสียค่าตอบแทนโดยสุจริต แม้นางเล็กจำเลยจะไม่ใช่ภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตายก็ดี แต่นางเล็กได้อยู่กินกับผู้ตายมาตั้ง 10 ปีกว่า มีบุตรด้วยกันหลายคน นายหรี่ผู้ตายตายลง นางเล็กก็เชื่อโดยสุจริตว่าตนมีสิทธิรับ มรดก ของนายหรี่ จึงได้ขอรับ มรดก เป็นการแย่งสิทธิรับ มรดก จากทายาทเช่นโจทก์เป็นต้น เมื่อไม่มีทายาทคัดค้าน จนนางเล็กได้รับโฉนดมาและโอนขายให้แก่นางพันจำเลย ๆ ได้เสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและได้จดทะเบียนโดยสุจริตแล้ว นางพันจำเลยย่อมได้กรรมสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1299 วรรคท้าย ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ชอบแล้ว สำหรับคดี โฉนดที่ 732 นั้น มูลกรณีเกิดขึ้นเพราะนางเล็กจำเลย ไปร้องขอรับ มรดก นายหรี่ เป็นการโต้แย้งสิทธิที่โจทก์ผู้เป็นทายาทจะร้องขอรับ มรดก เมื่อศาลได้ชี้ขาดว่า นางเล็กจำเลยไม่ใช่ภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย ให้ถอนคำขอรับ มรดก ของนางเล็กจำเลยเสีย ก็เป็นอันว่าสิทธิโต้แย้งของโจทก์ได้หมดสิ้นไปโดยคำพิพากษาแล้ว เป็นหน้าที่ของโจทก์จะต้องไปยื่นคำขอรับ มรดก นายหรี่ตามกฎหมาย ไม่ใช่ก้าวล่วงมาขอให้ศาลสั่งถอนชื่อนายหรี่และใส่ชื่อโจทก์แทน จึงพิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1399 - 1400/2496 นายมี สุขกลิ่น โจทก์ นางเล็ก สุขกลิ่น จำเลย นายมี สุขกลิ่น โจทก์ นางเล็ก สุขกลิ่น ที่ 1 นางพัน อุ่นแท่น ที่ 2 จำเลย ป.พ.พ. ม. 1299