ฎีกาที่ 528/2496

จำนอง ที่ดินไว้แก่เขาแล้ว ไม่มีเงินจะเสียดอกเบี้ยให้จึงมอบนา(มีโฉนด)ที่ จำนอง ให้ผู้รับ จำนอง ทำต่างดอกเบี้ยส่วนตนเองอพยพไปทำกินที่อื่นแม้จะปรากฏว่านาที่ จำนอง ถูกทางอำเภอยึดไปเพื่อจะขายทอดตลาดเอาเงินชำระอากรค่านาที่ค้างชำระผู้รับ จำนอง จึงต้องเอาเงินไปชำระค่าอากรที่ค้างทางอำเภอจึงมอบนานั้นให้ผู้รับ จำนอง ผู้รับ จำนอง คงครอบครองต่อมากว่า 10 ปีก็ดี ก็ไม่ทำให้อำนาจครอบครองของผู้รับ จำนอง เปลี่ยนไปจากเดิมผู้ จำนอง ยังมีสิทธิขอไถ่ จำนอง ได้เพราะถ้าผู้รับ จำนอง รับนามาจากอำเภอแล้ว จะครอบครองเอานาอย่างเป็นเจ้าของผู้รับ จำนอง จะต้องบอกกล่าวไปยังผู้ จำนอง ว่า ตนไม่เจตนาจะครอบครองแทนผู้ จำนอง ต่อไป ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1381 หรือมิฉะนั้นก็ต้องบังคับ จำนอง การครอบครองใหม่ในฐานะเป็นเจ้าของจึงจะมีขึ้นได้

โจทก์ฟ้องว่า เมื่อ 22 ปีมาแล้ว จำนอง นาพิพาทไว้กับนายเป๋งบิดาจำเลย จำนอง แล้ว 3 ปีได้มอบนาพิพาทให้นายเป๋งทำต่างดอกเบี้ยบัดนี้นายเป๋งวายชนม์แล้ว โจทก์มาขอไถ่ จำนอง จากจำเลยผู้เป็นทายาทจำเลยไม่ยอม จึงขอให้ศาลบังคับ จำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ละทิ้งนาพิพาทไปอยู่ที่อื่น จนเจ้าพนักงานยึดนามาจะขายทอดตลาดเอาเงินชำระอากรค่านาที่ค้างชำระ นายเป๋งบิดาจำเลยไปชำระอากรค่านา แล้วขอรับนาพิพาทมาครอบครองอย่างเป็นเจ้าของมา 10 ปีเศษแล้ว ฯลฯ ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้จำเลยรับไถ่ จำนอง คืนนาพิพาทให้โจทก์ จำเลยฎีกา ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ จำนอง นาพิพาทไว้กับนายเป๋งบิดาจำเลย จำนอง ได้ 3 ปี แล้วไม่มีเงินเสียดอกเบี้ยให้นายเป๋งจึงตกลงให้นายเป๋งทำนาพิพาทต่างดอกเบี้ย แล้วโจทก์อพยพไปทำกินที่อื่น ต่อมาทราบว่านายเป๋งตาย โจทก์จึงมาขอไถ่จากจำเลย และเห็นว่าการที่นายเป๋งไปชำระค่านาแทนโจทก์เพียงไม่เกิน 10 บาท แล้วอำเภอมอบนาให้นายเป๋งมานั้น ไม่ทำให้นายเป๋งมีกรรมสิทธิ์ในที่นาพิพาท เพราะไม่ใช่ซื้อขายหรือยกให้ ถ้านายเป๋งรับนามาจากอำเภอแล้ว จะครอบครองเอานาอย่างเป็นเจ้าของ นายเป๋งก็จะต้องบอกกล่าวไปยังโจทก์ว่า ตนไม่เจตนาจะครอบครองแทนโจทก์ต่อไป ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1381 หรือมิฉะนั้นก็ต้องบังคับ จำนอง การครอบครองใหม่ของนายเป๋งอย่างฐานะเป็นเจ้าของจึงจะมีขึ้นได้ เพราะนายเป๋งครอบครองแทนโจทก์มาก่อน เมื่อไม่จัดการบอกกล่าวโจทก์แล้ว จะถือว่าตนได้ครอบครองอย่างเจ้าของหาได้ไม่ จึงไม่ทำให้ได้กรรมสิทธิ์ คงพิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 528/2496 นายช้อย ชูเฉลิม โจทก์ นายจันทร์ ที่ 1 นางหนอม ที่ 2 นายอ่อน ที่ 3 จำเลย ป.พ.พ. ม. 1381