ฎีกาที่ 726/2491

ภาษี โรงร้านตามประกาศ ภาษี เรือ โรง ร้าน ตึกแพจ.ศ.1232 นั้นเป็น ภาษี ประจำปีที่แล้วแต่มาเก็บในปีต่อมา ส่วน ภาษี โรงเรือนตาม พ.ร.บ. ภาษี โรงเรือน 2475 นั้น เป็น ภาษี สำหรับปีใดเจ้าพนักงานก็เก็บในปีนั้น มาตรา 18 แห่ง พ.ร.บ. ภาษี โรงเรือน พ.ศ.2475 เป็นแต่เพียงหลักในการคำนวณ ภาษี ที่จะเก็บ คือเอาค่ารายปีของปีที่ล่วงมาแล้วเป็นหลักคำนวณ ภาษี ไม่ได้หมายความว่า ภาษี โรงเรือนประจำ พ.ศ.2487 เป็น ภาษี ของปี 2486

ได้ความว่า โจทก์เป็นเจ้าของห้องแถวในเขตเทศบาลเมืองพนัศนิคมจังหวัดชลบุรี ถูกเพลิงไหม้ในเดือนเมษายน 2487 และยังไม่ได้ปลูกสร้างขึ้นใหม่ ใน พ.ศ. 2487 จำเลยได้เรียกเก็บ ภาษี โรงร้านสำหรับ พ.ศ. 2486 ไปแล้ว แต่เนื่องจากมีพระราชกฤษฎีกาให้ใช้พระราชบัญญัติ ภาษี โรงเรือนและที่ดินในเขตเทศบาลตั้งแต่ มกราคม 2487 จำเลยได้เรียกเก็บ ภาษี โรงเรือนจากโจทก์ใน พ.ศ. 2487 อีก ซึ่งเรียกเก็บเต็มปี ใน พ.ศ. 2488 จำเลยได้เรียกเก็บ ภาษี โรงเรือนจากโจทก์อีก 3 เดือน โจทก์จึงฟ้องเรียก ภาษี ที่จำเลยเก็บเกินคืน จำเลยต่อสู้ว่า เก็บถูกต้องตามกฎหมายแล้ว ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาให้จำเลยคืน ภาษี ที่เก็บเกินให้โจทก์ จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ภาษี โรงร้านนั้น เป็น ภาษี ประจำปีที่แล้วแต่มาเก็บในปีต่อมา ส่วน ภาษี โรงเรือนนั้นปีใดเจ้าพนักงานก็เก็บปีนั้น โรงเรือนรายนี้ของโจทก์ถูกไฟไหม้ทำลาย โจทก์คงมีโรงเรือนอยู่ใน พ.ศ. 2487 เพียง 3 เดือน ตามพระราชบัญญัติ ภาษี โรงเรือนและที่ดิน 2475 มาตรา 11 โจทก์ชอบที่จะได้รับค่า ภาษี ประจำปี 2487 ที่จำเลยเก็บไว้เต็มปี นี้คืนตามส่วนเวลาที่โจทก์ไม่มีโรงเรือนส่วนมาตรา 18 แห่งพระราชบัญญัตินี้เป็นแต่เพียงหลักในการคำนวณ ภาษี ที่จะเก็บ คือเอาค่ารายปีของปีที่แล้วมาเป็นหลักคำนวณเก็บ ภาษี ไม่ได้ หมายความว่า ภาษี โรงเรือนประจำ พ.ศ. 2487 เป็น ภาษี ของปี 2486 ฉะนั้นจำเลยจึงต้องคืน ภาษี โรงเรือนประจำ พ.ศ. 2487 ให้แก่โจทก์ตามที่โจทก์ฟ้อง และที่จำเลยเก็บ ภาษี โรงเรือนประจำปี พ.ศ. 2488 ด้วยก็ไม่ถูกต้องเพราะใน พ.ศ. 2488 โจทก์ไม่มีโรงเรือนเลย จึงต้องคืนด้วย พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 726/2491 นายอโนทัย กัลยางกูร กับพวก โจทก์ เทศบาลเมืองพนัสนิคม กับพวก จำเลย พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ.2475 ม. 11 , ม. 18 ประกาศภาษีเรือ โรง ร้าน ตึก แพ จ.ศ. 1232