ฎีกาที่ 310/2483

กฎกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยที่กุศาสถานชะนิดศาลจ้าว พ.ศ. 2463 พรบ ปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ม. 123 ศาลจ้าวซึ่งตั้งอยู่ใน ที่ดิน อันเอกชนมีกรรมสิทธิเป็นเจ้าของนั้นไม่อยู่ในบังคับแห่งกฎกระทรวงดังกล่าง บทบัญญัติมาตรา 123 แห่ง พรบ ลักษปกครองืต้องที่ซึ่งบัญญัติว่ารัฐบาลได้ปกปักรักษาที่กุศลสถานทั้งหมดนั้นหมายความถึงกุศลสถานหรือศาลจ้าวซึ่งตั้งอยู่ใน ที่ดิน ซึ่งรัฐบาลเป็นเจ้าของหรือเป็นผู้ปกปักรักษาเท่านั้นไม่กินความถึงศาลจ้าวซึ่งตั้งอยู่ใน ที่ดิน อันเอกชนเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ เพียงแต่ให้ศาลจ้าวตั้งอยู่ในที่ของตนโดยไม่แก้โฉนดโอนทะเบียนและทำเรื่องราวขออุทิศ ไม่เรียกว่าเป็นการอุทิศ ที่ดิน นั้นสำหรับศาลจ้าวโดยสิทธิขาด

คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยในฐานะที่โจทก์เป็นผู้ปกครองศาลจ้าวโพง่วนตึ๊ง ที่ พิพาทซึ่งตั้งศาลจ้าวนั้นนายเงาเหลาเจ้าของเดิมยกให้แต่ยังมิได้แก้โฉนดโอนทะเบียนกัน ในวันพิจารณาโจทก์จำเลยให้ศาลวินิจฉัยอำนาจฟ้องของโจทก์ คือ ถ้าโจทก์มีอำนาจฟ้องแล้วจำเลยยอมแพ้ถ้า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ยอมแพ้ ศาลชั้นต้นเห็นว่า เรื่องนี้ต้องพิจารณาตามกฎกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยที่กุศลสถานชะนิดศาลจ้าวลงวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2463 ซึ่งได้บัญญัติ ไว้เป็นพิเศษ และในข้อ 14 ก ว่า ผู้จัดการปกครองศาลจ้าวมีอำนาจหน้าที่เข้าเป็น โจทก์มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยได้พิพากษาให้ขับไล่จำเลยออกจาก ที่ดิน ของ ศาลจ้าวโพง่วนตึ๊ง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ศาลจ้าวนี้ตั้งอยู่ใน ที่ดิน ซึ่งเอกชนมีกรรมสิทธิ และ ที่ดิน นี้เจ้าของหาได้อุทิศให้ตกอยู่ในความปกปักษ์รักษาของรัฐบาลตามที่บัญญัติไว้ในกฎกระทรวงที่กล่าวแล้ว ข้อ 4 และข้อ 5 ไม่ จึงมีได้อยู่ใยบังคับแห่งกฎกระทรวงดังกล่าวนั้น โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องร้องในนามของศาลจ้าว ข้อที่โจทก์อ้าง พรบ ลักษณปกครอง ท้องที่ ม. 123 นั้นศาลฎีกาเห็นว่ามาตรา 123 หมายความถึงกุศลสถานหรือศาลจ้าวที่ตั้งอยู่ใน ที่ดิน ซึ่งรัฐบาลเป็นเจ้าของหรือเป็นผู้ปกปักษ์รักษา หาได้กินความถึงศาลจ้างที่ตั้งอยู่ในที่เอกชนดังศาลจ้าวในคดีนี้ไม่ ฉะนั้นกฎกระทรวงที่กล่าวแล้ว ข้อ 7 จึงไม่สนับสนุนคดีของโจทก์อย่างใด ส่วนความในข้อ 8 แห่งกฎกระทรวงซึ่งโจทก์โต้เถียงมาในฎีกานั้น ศาลฎีกาเห็นว่าใช้แต่ฉะเพราะกรณีที่สงสัยเรื่องกรรมสิทธิ์ คือไม่แน่นอนว่ากรรมสิทธิได้ตกเป็นของเอกชน ในคดีนี้ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องกรรมสิทธิ จึงพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องในนามของศาลจ้าว ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 310/2483 นายคั่น อวัยวานนท์ ผู้ปกครอง ศาลจ้าวโพงวนตึ๊ง โจทก์ นายจิตร์ ประทุม ล. ป.ที่ดิน ป.พ.พ. ม. 525