ฎีกาที่ 1343/2482

สัญญา อนุญาตให้พิมพ์หนังสือซึ่งไม่มีข้อความว่าผู้พิมพ์จำต้องพิมพ์ขึ้นนั้น ถ้าผู้พิมพ์ไม่จัดการพิมพ์ ผู้อนุญาตไม่มีสิทธิ์เรียกค่าเสียหาย แต่เรียกต้นฉะบับคืนได้และถ้าผู้พิมพ์ให้เงินแก่ผู้อนุญาตเป็นค่าอนุญาตพิมพ์แล้วจะเรียกเงินคืนไม่ได้.

โจทก์กับจำเลยที่ 2 ทำหนังสือ สัญญา กันมีความว่า โจทก์ได้แต่งปทานกรมอังกฤษเป็นไทย โจทก์อนุญาตให้จำเลยพิมพ์เป็นจำนวน 5,000 เล่ม จำเลยได้ชำระเงินล่วงหน้าให้โจทก์ 2,000 บาท เมื่อพิมพ์หนังสือแล้วและประทับตราของโจทก์ จำเลยจำหน่ายหนังสือปทานุกรมได้ โดยต้องชำระ 25 เปอร์เซ็นของราคาหนังสือนั้นให้แก่โจทก์ โจทก์ฟ้องว่าจนบัดนี้ จำเลยก็หาจัดการพิมพ์หนังสือขึ้นให้เสร็จภายในเวลาอันสมควรไม่ โจทก์ได้ตักเตือนหลายครั้งแล้ว จำเลยก็ผัดผ่อนเรื่อยมา โจทก์จำเลยได้ตกลงราคาหนังสือนั้นราคาเล่มละ 40 บาท จึงขอเรียกค่าเสียหาย 50,000 บาท กับให้คืนต้นฉะบับให้โจทก์ หรือให้จำเลยปฏิบัติตาม สัญญา ภายใน 6 เดือน หรือให้คนอื่นจัดการแทนโดยให้จำเลยเสียค่าใช้จ่าย กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเพราะทำการล่าช้าและมัดมือโจทก์เป็นเงิน 15,000 บาท ศาลแพ่งฟังว่าจำเลยทำผิด สัญญา โจทก์มีสิทธิ์เลิก สัญญา และเรียกค่าเสียหาย กำหนดค่าเสียหายให้ 2,000 บาทเท่าที่โจทก์รับล่วงหน้าไปแล้ว จึงพิพากษาให้เลิก สัญญา ให้จำเลยคืนต้นฉะบับกับให้ค่าเสียหาย 2,000 บาทโดยหักกับเงินที่โจทก์รับไปแล้ว มีผู้พิพากษานายหนึ่งทำความเห็นแย้งว่าควรยกฟ้อง โจทก์จำเลยอุทธรณ์ ศาสอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าใน สัญญา ไม่ระบุว่า จำเลยต้องพิมพ์หนังสือเมื่อใดและไม่มีข้อความบังคับให้จำเลยจำต้องพิมพ์ และการรับผิดชำระเงิน 25 เปอร์เซ็นจะเกิดขึ้นเมื่อหนังสือได้พิมพ์ขึ้นและประทับตราของโจทก์แล้ว ฉะนั้นในคดีนี้โจทก์จึงไม่มีสิทธิ์เรียกค่าเสียหายจากจำเลย แต่เห็นว่าจำเลยต้องคืนต้นฉะบับให้โจทก์ เพราะ สัญญา ระหว่างโจทก์จำเลยสิ้นผลแล้ว และสิขสิทธิ์เป็นของโจทก์ส่วนเงิน 2,000 บาทนั้นต้องถือว่าเป็นเงินค่าทดแทนในการที่จำเลยได้รับอนุญาตให้พิมพ์หนังสือซึ่งจำเลยไม่มีสิทธิ์เรียกคืน จึงพิพากษาให้จำเลยคืนต้นฉะบับให้แก่โจทก์. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1343/2482 นายร้อยโทจรูญ ณบางช้าง โจทก์ นางพริ้ง ศิริไอสวรรค์ ที่ 1 นายวรกิจบรรหาร ที่ 2 จำเลย ป.พ.พ. ม. 587 , ม. 1012 พ.ร.บ.คุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม พ.ศ.2474 ม. 5