ฎีกาที่ 1142/2482

เจ้าพนักงานสรรพสามิตต์เป็นคณะกรมการอำเภอด้วยตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแต่จะทำการจับกุมผู้กระทำผิดต่อกฎหมายนอกหน้าที่ของตนได้ก็ต่อเมื่อมีหมายจับหรือเป็นเรื่องที่อยู่ในข้อยกเว้นตามประมวลวิธีพิจารณาความอาญา ม.78 นายอำเภอสั่งด้วยปากเปล่าให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตต์ทำการจับกุมผู้กระทำผิดต่อกฎหมายอื่น ถ้าเจ้าพนักงานสรรพสามิตต์ไปจับกุมและบังคับเรียกเอาเงินเป็นประโยชน์ส่วนตัวไม่เป็นผิดกฎหมายอาญามาตรา 136

โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงานสรรพสามิตต์และเป็นคณะกรมการอำเภอรับมอบอำนาจจากนายอำเภอให้มีหน้าที่จับกุมผู้ทำผิดกฎหมาย จำเลยบังอาจยึดอาวุธปืนของผู้มีชื่อแล้วบังคับผู้มีชื่อให้ ๆ เงินแก่จำเลยหาไม่จะไม่คืนปืนให้ ผู้มีชื่อให้เงินแก่จำเลยแล้วจึงได้รับคืนปืน เป็นการใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมายบังอาจให้เขาให้ทรัพย์แก่จำเลย ขอให้ลงโทษตามกฎหมายอาญา ม.136 และที่แก้ไข ในวันพิจารณาโจทก์แถลงว่าการมอบอำนาจของนายอำเภอให้จำเลยกระทำการจับผู้ทำผิดนอกเหนือหน้าที่ของจำเลย เป็นการสั่งด้วยปากเปล่าในขณะที่นายอำเภอนั่งทำการ ณ ที่ว่าการอำเภอ และไม่มีหมายจับ จำเลยมีหน้าที่ฉะเพาะจับกุมผู้ทำผิดกฎหมาย ภาษี ชั้นในและกฎหมายฝิ่น ศาลชั้นต้นจึงงดสืบพะยานโจทก์จำเลยแล้วพิพากษายกฟ้อง เพราะเหตุว่าจำเลยไม่มีหน้าที่จับกุม ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลฎีกาเห็นว่าตาม พ.ร.บ.ระเบียบราชการบริหาร ฯ มาตรา 22(1) คณะกรมการอำเภอมีหน้าที่บริหารราชการไปตามกฎหมายและระเบียบแบบแผนเท่านั้น นายอำเภอสั่งจำเลยด้วยปากเปล่าให้จับผู้ทำผิดอื่น ๆ ด้วยนั้นหาได้เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบแบบแผนไม่ เพราะเจ้าพนักงานปกครองหรือตำรวจจะจับกุมคนโดยไม่มีหมายจับไม่ได้เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นตามประมวลวิธีพิจารณาอาญามาตรา 78 แม้จะพิเคราะห์ดูตามมาตรา 2 (16) ประมวลวิธีพิจารณาความอาญาก็ไม่มีทางเห็นได้ว่าจำเลยจับกุม (เจ้าของปืน)มาตามอำนาจหน้าที่โดยโจทก์ได้แถลงแล้วว่าหน้าที่ของจำเลยมีแต่จับเรื่องความผิดต่อกฎหมาย ภาษี ชั้นในและกฎหมายฝิ่น อาศัยคำสั่งปากเปล่าไม่มีหมายของนายอำเภอจีงถือไม่ได้ว่าเป็นการทำตามอำนาจและหน้าที่ดังความหมายในมาตรา 2 (16) นี้ จึงเห็นพ้องด้วยศาลล่างว่าจำเลยทำไปโดยมิใช่เป็นเจ้าพนักงานซึ่งมีอำนาจและหน้าที่ตามกฎหมาย ไม่มีผิดดังฟ้องของโจทก์ จึงพิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1142/2482 อัยยการสระบุรี โจทก์ นายบุญชู สิงหะจูทะ จำเลย ป.วิ.อ. ม. 2 (16) , ม. 78 ป.อ. ม. 136 พ.ร.บ.ว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2476 ม. 22 (1)