ฎีกาที่ 1545/2479

มีเครื่องยนตร์ทำไฟฟ้า 3 เครื่องแรงม้าต่าง ๆ กันผลัดเปลี่ยนกันในการทำกระแสร์ไฟฟ้าจำหน่ายเช่นนี้ การเรียกเก็บ ภาษี การค้าจักต้องเรียกเก็บตามแรงม้าของเครื่องยนตร์ทั้ง 3 เครื่องรวมกัน มิใช่เรียกเก็บเฉพาะเครื่องยนตร์ที่มีแรงม้าสูงที่สุดแต่เครื่องเดียวไม่ อุทธรณ์ฎีกา ประมวลวิธีพิจารณาความแพ่ง ม.248,249 คดีแพ่งทุนทรัพย์ที่เรียกร้องไม่เกิน 2,000 บาท ถ้าศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น ฎีกาได้เฉพาะปัญหาข้อกฎหมาย และต้องเป็นข้อที่ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์

ได้ความว่าโจทก์มีเครื่องยนตร์ทำไฟฟ้าอยู่ 3 เครื่องมีแรงม้าต่าง ๆ กันโรงไฟฟ้าของโจทก์ใช้เครื่องเหล่านี้ทุกเครื่องโดยผลัดเปลี่ยนกัน ครั้นถึงคราวประเมินเก็บ ภาษี การค้าจากโจทก์ ผู้แทนของจำเลยได้เรียกเก็บตามแรงม้าของเครื่องยนตร์ทั้ง 3 เครื่องรวมกันในอัตราแรงม้าละ 2 บาท และเรียกเพิ่มจากที่เก็บขาดสำหรับ พ.ศ.2476,2477 และ 2478 ซึ่งโจทก์ได้ชำระให้ไปแล้ว จึงมาฟ้องเป็นคดีนี้ขึ้น อ้างว่าโจทก์ควรเสีย ภาษี เฉพาะเครื่องยนตร์ที่มีแรงม้าสูงที่สุดแต่เครื่องเดียว ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์เห็นว่าจำเลยได้เก็บ ภาษี ถูกต้องแล้วจึงพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์ฎีกาเป็นปัญหาว่า (1) คำว่า "กำลังสูงของเครื่องจักร์ในปีที่ล่วงมาแล้วคิดเป็นแรงม้า " ตามพิกัดอัตราฉะบับที่ 2 ท้ายพ.ร.บ. ภาษี การค้า 2475 ประเทศ 3 นั้นหมายความเพียงไร (2) คำว่าเครื่องจักร์ในพิกัดอัตราฉะบับที่ 2 นั้นหมายความถึงเครื่องยนตร์ด้วยหรือไม่ (3) จำเลยเรียกเก็บ ภาษี โจทก์เกินจริงหรือไม่ ศาลฎีกาตัดสินว่าคดีนี้โจทก์ฎีกาได้เฉพาะแต่ปัญหาข้อกฎหมายเท่านั้นและต้องเป็นข้อที่ได้ว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ ปัญหาข้อที่ 2 ในฎีกาของโจทก์เป็นข้อที่มิได้ว่ากันมาในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ ส่วนปัญหาข้อ 3 เป็นปัญหาข้อเท็จจริงเกี่ยวเนื่องกับข้อ 1 และมิได้เป็นข้อที่จำเลยโต้เถียง ปัญหาทั้ง 2 ข้อนี้จึงไม่จำกัดต้องวินิจฉัยถึง สำหรับปัญหาข้อ 1 นั้น เห็นว่าตามพ.ร.บ. ภาษี การค้า 2475 พิกัดอัตราฉะบับที่ 2 หมู่ที่ 7 ประเภท 3 ก.คำว่ากำลังสูงสุดของเครื่องจักร์คิดเป็นแรงม้านี้ หมายความว่าปริมาณสูงสุดแห่งกำลังซึ่งเครื่องจักร์อาจสามารถทำให้เกิดขึ้นได้ หาใช่หมายความว่าให้เก็บจากเครื่องจักร์เครื่องใดเครื่องหนึ่งที่มีกำลังสูงสุดดังโจทก์เถียงไม่ จึงเห็นพ้องด้วยกับคำวินิจฉัยของศาลล่างทั้ง 2 ในข้อนี้ ส่วนข้อฎีกาของโจทก์อีกข้อหนึ่งที่ว่าโจทก์เป็นเทศบาลจัดการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นทบวงการเมืองจึงไม่ควรต้องเสีย ภาษี นั้น โจทก์มิได้โต้เถียงมาแต่ต้นศาลฎีกา จึงไม่วินิจฉัยให้ จึงให้ยกฎีกาโจทก์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1545/2479 เทศบาลเมืองราชบุรี โจทก์ กรมสรรพากรโดยข้าหลวงประจำจังหวัดราชบุรีเป็นผู้แทน จำเลย พ.ร.บ.ภาษีการค้า พ.ศ.2475 ม. 6 , ป.วิ.พ. ม. 248 , ม. 249