ฎีกาที่ 1566/2479

ข้าหลวงประจำจังหวัดไม่มีอำนาจตั้งธรรมการอำเภอเป็นพนักงานสอบสวนคดีอาญาฐานเจ้าพนักงานกระทำการทุจจริตในหน้าที่ การกระทำของคณะกรรมการสอบสวนที่มีนายหนึ่งไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานสอบสวนโดยชอบด้วยกฎหมายรวมอยู่ในคณะกรรมการด้วยนั้นไม่ถือว่าการกระทำของคณะกรรมการเป็นการกระทำการตามหน้าที่โดยชอบด้วยกฎหมายตามความในมาตรา 116

คดีได้ความว่า จำเลยได้ร้องกล่าวโทษเจ้าพนักงานหาว่าทุจจริตต่อหน้าที่ ข้าหลวงประจำจังหวัดจึงตั้ง จ.ผู้บังคับกองตำรวจ ห.นายอำเภอผู้ช่วย แล ป.ธรรมการอำเภอ เป็นกรรมการสอบสวนเรื่องที่จำเลยกล่าวหา จำเลยได้กล่าวต่อเจ้าพนักงานว่า "กรรมการมันไม่ยุตติธรรม ถ้าจะกินสินบน" โจทก์หาว่าจำเลย หมิ่นประมาท เจ้าพนักงานผู้กระทำการตามหน้าที่อันชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ลงโทษจำเลยตาม ม.116 ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่ากรรมการชุดนี้ไม่อยู่ในฐานะไปทำการเป็นเจ้าพนักงานตามกฎหมาย จึงไม่วินิจฉัยว่าจำเลยจะ หมิ่นประมาท จริงดังโจทก์ฟ้องหรือไม่ พิพากษาให้ยกฟ้อง ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยระเบียบราชการบริหาร พ.ศ.2476 ม.21 แลประมวลวิธีพิจารณาอาญา ม.18-128 (2) ต้องนับว่ากรรมการชุดนี้เป็นเจ้าพนักงานทำการตามหน้าที่โดยชอบด้วยกฎหมาย ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยศาลอุทธรณ์ที่ว่า ธรรมการอำเภอเป็นเจ้าพนักงานสอบสวนได้ เพราะตามประมวลวิธีพิจารณาความอาญา ม.18 บุคคลนอกจากที่ระบุไว้ในมาตรานี้หามีอำนาจในเรื่องสอบสวนคดีอาญาไม่ แม้กรรมการอำเภอเป็นหน่วยหนึ่งของคณะกรมการอำเภอ แต่ตาม ม.18 หน้าที่พนักงาสอบสวนเป็นหน้าที่ฉะเพาะตัวบุคคลที่มีตำแหน่งหนึ่ง ๆ และจะเรียกว่าธรรมการอำเภอทำการสอบสวนแทนนายอำเภอผู้ช่วยก็ไม่ได้ เพราะปรากฎว่ามีนายหนึ่งที่เป็นนายอำเภอผู้ช่วยทำการแทนนายเภออยู่แล้วแลจะยกมาตรา 128 ข้อ 2 มาใช้แก่คดีนี้ก็ไม่ได้ เพราะไม่ใช่การสอบสวนในเรื่องเล็กน้อย จึงเห็นว่าเมื่อการตั้งธรรมการอำเภอไม่เป็นชอบด้วยกฎหมายแล้ว การกระทำของคณะกรรมการสอบสวนที่ข้าหลวงตั้งขึ้น จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงไม่ได้ชื่อว่าได้ทำการตามหน้าที่โดยชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 116 จำเลยไม่ได้กระทำผิดตามมาตรา 116 จึงพิพากษายืนตามศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1566/2479 อัยยการข่อนแก่น โจทก์ นายทองสุก ไชยเยก จำเลย ป.อ. ม. 116 พ.ร.บ.ว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2476 ม. 21-24 ป.วิ.อ. ม. 128 , ม. 192 , ม. 18 , ม. 2 ข้อ 17(ข) ข้อ 6