ฎีกาที่ 1511/2479

ผู้จัดการมฤดกไม่ใช่ตรัสตีการฟ้องเรียทรัพย์มฤดกไม่ว่าจากทายาทหรือผู้ครอบครองทรัพย์แทนทายาทมีกำหนด อายุความ 1 ปี

ได้ความว่าโจทก์เป็นหม่อมสมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนเพ็ชร์บูรณ์ ฯ โดยได้เสียกันเอง กรมขุนเพ็ชร์บูรณ์ ฯ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 8 กรกฎคม พ.ศ.2476 โดยมิได้ทรงทำพินัยกรรม์ พระเจ้าอยู่หัวรัชชกาลที่ 6 ได้ตั้งกรรมการชุดหนึ่งเพื่อรวบรวมพระมฤดกกรมขุนเพ็ชร์บูรณ์ ฯ กรรมการได้จัดการรวบรวมพระมฤดกแล้วถวายความเห็นให้มอบพระมฤดกให้กรมพระคลังข้างที่ พระเจ้าอยู่ห้วรัชชกาลที่ 6 มีพระบรมราชโองการให้ดำเนินการไปตามความเห็นนั้น ในปี พ.ศ.2478 โจทก์ถวายฎีกาต่อคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ขอรับส่วนมฤดกรายนี้รัฐมนตรีกระทรวงวังได้แจ้งให้โจทก์ทราบว่าโจทก์ไม่มีสิทธิได้รับพระมฤดกรายนี้ โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีนี้ขึ้น ศาลแพ่งและศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงต้องกันแล้วพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์ เพราะคดีขาด อายุความ ศาลฎีการับวินิจฉัยฉะเพาะข้อกฎหมายแล้วตัดสินว่า ข้อที่โจทก์ฎีกาว่าจำเลยเป็นตรัสตีโดยเหตุที่พระเจ้าอยู่หัวรัชชกาลที่ 6 และกษัตริย์องค์ต่อ ๆ มาตลอดจนพระคลังข้างที่เข้าจัดการมฤดกนั้นโดยปริยาย เป็นตรัสตี ถือว่าการรับเป็นผู้จัดการมฤดกนั้นย่อมพ่วงเอาการรับตรัสตีไปด้วย คดีจึงไม่มี อายุความ นั้น เห็นว่าตามกฎหมายผู้จัดการมฤดกไม่ใช่ตรัสตี และเห็นว่าคดีนี้เป็นเรื่องฟ้องเรียกทรัพย์มฤดกกันตามธรรมดา จะฟ้องเรียกจากทายาทหรือผู้ครอบครองทรัพย์แทนทายาท อายุความ ก็มีกำหนด 1 ปีตามลักษณรับฟ้องของกฎหมายเก่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอมีส่วนพระมฤดกภาคภรรยา ผู้ครอบครองทรัพย์ของทายาทก็ต้องอาศัยสิทธิของทายาทที่จะไม่ให้ส่วนแบ่งแก่โจทก์ แม้จะไม่อาศัยประมวลแพ่ง ฯ ลักษณมฤดกก็ได้ เพราะเป็นเรื่องต้องทำแทนอยู่ในตัวและทายาทเป็นผู้เสียหายเมื่อคดีโจทก์ขาด อายุความ แล้วเช่นนี้ จึงพิพากษายืนตามให้ยกฎีกาโจทก์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1511/2479 นางจำรัส อิศรางกูร ณ อยุธยา โจทก์ สำนักพระราชวังที่ 1 สำนักราชเลขานุการในพระองค์ที่ 2 เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ จำเลย