ฎีกาที่ 871/2478

การฟ้องขอแย่งทรัพย์จากทรัสต์ผู้ถือกองมฤดกไว้ให้แก่ทายาทนั้น ไม่มีกำหนดอายุความ แม้เกิน 10 ปี แล้ว ท่ายาทก็ยังฟ้องได้ ศาลไทยก่อนใช้ประมวลแพ่ง บรรพ 6 ยอมรับรองและบังคับบัญชาในคดีเรื่องทรัสต์ให้ กรณีที่พิพาทกันเรื่องทรัสต์ซึ่งเกิดก่อนใช้ประมวลแพ่ง บรรพ 6 แม้จะพิจารณาเมื่อใช้ประมวลแพ่งบรรพ 6 แล้ว ก็ต้องบังคับตามกฎหมายเก่า ฏีกาอุทธรณ์ สัญญา ทางพระราชไมตรีคดีคนในบังคับอังกฤษเป็นคู่ความฏีกาได้แต่ปัญหาข้อกฎหมาย พ.ร.บ. วิธีพิจารณาความแพ่ง ม. 115

คดีนี้ได้ความว่า อ.ถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2455 ได้ทำพินัยกรรม์ลงวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2477 ตั้งให้จำเลยเป็นผู้จัดการทรัพย์และเป็นทรัสต์ให้ถือกองมฤดกไว้ให้แก่ทายาท โจทก์เป็นผู้รับทรัพย์ตามทรัสต์ตั้งขึ้นจึงฟ้องคดีนี้ขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2475 เรียกทรัพย์ส่วนของโจทก์และขอให้ทรัสต์แสดงบัญชี ศาลล่างทั้ง 2 ตัดสินว่าคดีโจทก์ขาดอายุความตามมาตรา 124 และว่าคดีนี้เป็นเรื่องฟ้องขอส่วนแบ่งในทรัพย์ไม่ใช่เป็นคดีที่ฟ้องโดยผู้รับประโยชน์ตามพินัยกรรม์ ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้ไม่ใช่เป็นเพียงคดีร้องขอส่วนแบ่งในทรัพย์เป็นคดีที่ผู้รับประโยชน์ฟ้องทรัสต์ตามทรัสต์ซึ่งได้ตั้งขั้นตามพินัยกรรม์ของ อ. ขอให้บังคับตามนสิทธิ์เรียกร้อง แลเห็นว่าคดีนี้เป็นคดีค้างชำระอยู่ในศาลในเวลาที่ได้เริ่มใช้ประมวลแพ่ง บรรพ 6 แล้วและก็มีหลักกฎหมายรับรองอยู่แล้วว่าหากกฎหมายได้เปลี่ยนไปในระหว่างที่คดีค้างชำระอยู่ต้องวินิจฉัยตามกฎหมายที่มีอยู่ในเวลาเริ่มคดี เว้นแต่กฎหมายที่ออกใหม่จะบัญญัติให้ชัดแจ้งให้เปลี่ยนสิทธินั้น ๆ แต่ตามประมวลแพ่ง บรรพ 6 หรือ มาตรา 1686 มิได้มีบทบัญญัติที่จะเปลี่ยนแปลงสิทธิของคู่ความในคดีนี้และเห็นว่าไม่มีกฎหมายใช้บังคับในเรื่องทรัสต์แต่อาศัยหลักตามประมวลแพ่ง ม. 4 ศาลได้ยอมรับรองทรัสต์ว่ามีอยู่แลมีคำพิพากษาของศาลที่นำเอาหลักกฎหมายอังกฤษเกี่ยวกับทรัสต์ มาใช้โดยอนุโลมคดีนี้จึงต้องวินิจฉัยไปตามกฎหมายที่ว่านี้ ส่วนข้อที่ว่าอายุความ 10 ปี ตาม ม. 163, 164 จะตัดสิทธิฟ้องร้องในคดีนี้หรือไม่นั้น เห็นว่าตามฟ้องโจทก์ประการที่ 1 ขอให้แสดงบัญชีและขอส่วนแบ่งในดอกผลจากกองมฤดกทรัสต์เท่าที่โจทก์มีสิทธิจะได้รับ ประการที่ 2 โจทก์ขอสิทธิล่วงหน้าที่จะได้ส่วนแบ่งตามพินัยกรรม์โดยลักษณะที่แยกออกต่างหากจากปัญหาในรูปเรื่องของทรัสต์ถ้าจะต้องจ่ายทรัพย์มฤดกในเมื่อเหตุการณ์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้นในภายหน้าแล้วระยะเวลาก็จะไม่เริ่มนับให้เป็นโทษแก่ผู้รับทรัพย์จนกว่าเหตุการณ์นั้นจะเกิดขึ้นฉะนั้นในฟ้องประการที่ 1 เมื่อระยะเวลาเริ่มนับตั้งแต่ขณะที่สิทธิปัจจุบันที่จะได้รับเงินเกิดขึ้นแล้ว ม. 164 นี้ ถ้าจะใช้บังคับก็ได้แต่ตัดสิทธิ์ฟ้องร้องของโจทก์ที่จะขอส่วนแบ่งดอกผลในการแบ่งปันที่มีขึ้น เมื่อ 10 ปีก่อนโจทก์เริ่มฟ้องคดีนี้ แลว่าศาลได้ถือเอาหลักกฎหมาย อังกฤษในเรื่องทรัสต์ที่ทรัสต์ยึดถือทรัพย์ไว้เพื่อเป็นประโยชน์ตน หรือการเรียกร้องนั้นได้มาโดยกลฉ้อฉลสิทธิฟ้องร้องมิได้ถูกตัดโดยการล่วงเลยแห่งระยะเวลาการครอบครองของทรัสต์ย่อมถือว่าเป็นการครอบครองของผู้รับประโยชน์นั้นทรัสต์จะยกเอาข้อครอบครองที่ว่าเป็นของตนนั้นขึ้นยันต่อผู้รับประโยชน์หาได้ไม่ และเห็นว่า ม. 164 ที่กำหนดเรื่องอายุทั่วไปนั้น มิได้กำหนดระยะเวลาไว้สำหรับคดีเรื่องทรัสต์ จึงพิพากษาให้ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์จัดการกระบวนความ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 871/2478 นายอายมมะหะหมุดนานา (บังคับอังกฤษ)-จ นายถาหะเม็ดอิบราฮิมนานาที่ 1 นายถาหะเม็ดอิบราฮิมนานาที่ 2 กองทรัพย์ มฤดกของนายนายอิบราฮิมอาลีบายนานา ที่ 3 -ล ป.พ.พ. ม. 4/023-164-