ฎีกาที่ 1044/2477

ผู้แทนโดยชอบธรรม มารดาถือว่าเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมของเด็กเชิดบุคคลอื่นเป็นตัวแทนของตนเกี่ยวกับทรัพย์สินของเด็ก เด็กต้องรับผิดชอบต่อคนภายนอกในกิจการซึ่งบุคคลนั้นทำไป

คดีนี้ได้ความว่า ที่ดิน และเรือนรายพิพาทนี้เป็นของเด็กชาย อ.โดย พ.ผู้เป็นยายลงชื่อเป็นผู้ปกครอง อ. เป็นผู้ซื้อในหนังสือซื้อขาย จำเลยที่ 3 เป็นมารดาแลเป็นบุตรี พ. ได้อาศัยรวมอยู่ด้วยพร้อมด้วยจำเลยที่ 2 การที่ พ. เอาชื่อของตนใส่ในหนังสือซื้อ ที่ดิน แลเรือนว่าเป็นผู้ปกครอง อ. จำเลยที่ 32 ทราบก็มิได้คัดค้านประการใด ต่อมา พ.ได้ขายฝาก ที่ดิน แลเรือนนี้ไว้ต่อโจทก์เป็นเงิน 1200 บาท ในการขายฝากนี้จำเลยที่ 3 แล พ.ก็ยังได้ไปขอประกาศขายฝาก ที่ดิน แลเรือนแลไปทำสัญญาขายฝากกันที่อำเภอด้วยกันแลทั้งได้รับเงินมาด้วยกัน ครั้นขายฝากแล้ว พ.ก็ได้ทำสัญญาเช่า ที่ดิน แลเรือนรายนี้ต่อโจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 3 แล พ.ได้ไปขอขึ้นเงินในการขายฝากต่อโจทก์ อีก 2 คราว แลได้เซ็นชื่อในใบรับเงินไว้ทั้ง 2 คนด้วยกัน บัดนี้สิ้นกำหนดอายุสัญญาเช่าทั้งได้ล่วงเลยกำหนดเวลาไถ่ถอนตามสัญญาโจทก์จึงฟ้องขับไล่จำเลยแลขอให้บังคับ ให้โอนกรรมสิทธิใน ที่ดิน แลเรือนรายพิพาทนี้แก่โจทก์ จำเลยที่ 3 ต่อสู้ว่าตนเป็นผู้ปกครอง อ.โดยเป็นมารดา พ.ไม่ใช่ผู้ปกครอง อ.แลไม่มีอำนาจทำสัญญาขายฝากทรัพย์ของ อ. ได้ ศาลฎีกาเห็นว่า จำเลยที่ 3 เป็นมารดา อ. ตามกฎหมายย่อมถือว่าเป็นผู้ปกครอง อ.โดยประเพณี แต่ตามพฤตติการณ์ในคดีนี้การที่จำเลยที่ 3 รู้อยู่แล้วว่าหนังสือซื้อ ที่ดิน แลเรือนของ อ.มีชื่อ พ.ว่าเป็นผู้ปกครอง แลต่อมาจำเลยที่ 3 กับ พ. ก็ได้ไปขอประกาศแลทำสัญญาขายฝากเรือนนี้ที่อำเภอด้วยกัน รับเงินมาด้วยกัน ทั้งในภายหลังเมื่อไปขอขึ้นเงินขายฝากจากโจทก์อีก 2 คราวก็ได้รับเงินแลเซ็นชื่อในใบเสร็จด้วยกัน เห็นได้ว่าเป็นการที่จำเลยที่ 3 ได้เชิด พ.ว่าเป็นผู้มีอำนาจทำนิติกรรมเกี่ยวกับ ที่ดิน แลเรือนรายนี้ของ อ.แทนตนได้ ทั้งได้เชิดต่อโจทก์ซึ่งเป็นบุคคลที่ 3 ผู้ซึ่งรับซื้อไว้โดยเชื่อว่าจำเลยที่ 3 ผู้ปกครอง อ.ยอมให้ พ.ทำกิจการอันเกี่ยวแก่ ที่ดิน แลเรือนของ อ.ได้ ฉะนั้นกิจการที่ พ.กระทำไปจึงผูกพันทรัพย์ของ อ.จึงพิพากษายืนตามศาลล่างให้จำเลยโอน ที่ดิน แลเรือนรายพิพาทแก่โจทก์แลให้ขับไล่จำเลย ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1044/2477 นายบุญจู ณลำปาง โจทก์ นางพุก ผู้ปกครองเด็กชายอนุกูลที่ 1 นายฮวดที่ 2 ,นางเชื้อที่ 3 จำเลย ป.ที่ดิน ป.วิ.พ. ป.พ.พ. ม. 21-821