ฎีกาที่ 457/2477

ในกรณีที่ผู้ซื้อผิดสัญญาไม่รับซื้อทรัพย์ ผู้ขายมีสิทธิรับเงินมัดจำและมีอำนาจเรียกค่าเสียหายนอกจากเงินมัดจำนั้นได้อีก เมื่อผู้ซื้อผิดนัด ผู้ขายจะเอาที่ดินออกขายทอดตลาดตามมาตรา 470 ในระวางผิดนัดนั้นก็ได้ แต่ถ้าผู้ซื้อปฏิเสธสัญญา ผู้ขายย่อมมีสิทธิจำหน่ายทรัพย์ได้โดยวิธีใด ๆ ตามแต่จะเห็นสมควร ทำสัญญา ซื้อขาย ที่ดินกันแล้วภายหลังผู้ซื้อเสนอขอซื้อตามราคาใหม่ดังนี้ ผู้ขายไม่มีความผูกพันที่จะสนองรับใหม่

โจทก์จำเลยทำสัญญา ซื้อขาย ที่ดินกันแปลงหนึ่งราคา 40000 บาท จำเลยซึ่งเป็นผู้ซื้อวางมัดจำไว้แก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ขาย 2500 บาท กำหนดไปโอนกันที่หอทะเบียนที่ดินในวันที่ 3/5/74 และจะชำระราคาเสร็จสิ้นในวันนั้น ถึงกำหนดแล้วจำเลยไม่ซื้อและยื่นฟ้องโจทก์ในวันที่ 4/5/75 อ้างว่าที่ดินน้อยกว่าสัญญาขอให้ศาลลดราคาที่ดินลงเป็น 37530 บาท แต่ถูกศาลยกฟ้องคดีถึงที่สุดแล้วในปี พ.ศ.2475 แล 2476 จำเลยเสนอขอซื้อที่ดินเป็นราคา 37530 บาทอีกฝ่ายโจทก์ได้มีหนังสือลงวันที่ 1/4/76 บอกกล่าวให้จำเลยจัดการซื้อ (ตามราคาเดิม) จำเลยบอกปัด โจทก์จึงขายที่ดินให้แก่บุคคลภายนอกไปราคา 21000 บาทแล้วมาฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยโดยหักเงินมัดจำออกคงเหลือค่าเสียหายที่เรียก 16500 บาท โดยกล่าวว่าตั้งแต่ทำหนังสือสัญญามา ราคาที่ดินลดน้อยจาก 40000 บาทลงมาถึง 21000 บาทคือราคาที่ขายให้คนภายนอกไป ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มีความผูกพันที่จะสนองรับคำเสนอของจำเลยเมื่อพ.ศ.2474 และ พ.ศ.2476 ที่เสนอขอซื้อที่ดินราคา 37530 บาท ส่วนการที่โจทก์ไม่เอาที่ดินออกขายทอดตลาดตามมาตรา 470 ดังจำเลยอ้างนั้น เห็นว่าตาม ม.470 ให้โอกาศแก่โจทก์ที่จะนำที่ดินออกขายทอดตลาดหรือไม่ก็ได้ในเมื่อผู้ซื้อไม่ปฏิบัติตามสัญญาและเห็นว่าสิทธิของผู้ขายที่จะพึ่ง "ทางแก้สามัญในการไม่ชำระหนี้" นั้นยังมีอยู่ ข้อที่จำเลยคัดค้านว่า โจทก์ชอบแต่จะริบเงินมัดจำ ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายฐานผิดสัญญานั้น ศาลฎีกาเห็นว่าในกรณีที่ผู้ขายมีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อการไม่ชำระหนี้ตาม ม.378 แล 213 ผู้ขายชอบที่จะริบเงินมัดจำได้ในฐานะเป็นจำนวนน้อยที่สุดแห่งค่าเสียหาย และพิศูจน์ค่าเสียหายยิ่งกว่านั้นได้ ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อจำเลยปฏิเสธสัญญา โจทก์จึงมีสิทธิขายที่ดินแก่บุคคลภายนอกตามราคาดีที่สุดเท่าที่จะได้ แล้วฟ้องเรียกค่าเสียหายในจำนวนที่ต่างกันระวางราคาที่ขายได้ 21000 บาทกับราคาที่ตกลงกันไว้ 40000 บาทโดยหักเงินมัดจำ 2500 บาทออก กรณีอาจเป็นผลดีแก่โจทก์ในการใช้ทางแก้ดังบัญญัติไว้ในมาตรา 470 โดยเอาที่ดินออกขายทอดตลาดในระวางที่ผู้ซื้อผิดนัดนั้นก็ได้ แต่เมื่อผู้ซื้อปฏิเสธ ผู้ขายย่อมมีสิทธิจำหน่ายทรัพย์นั้นโดยวิธีใด ๆ ตามแต่จะเห็นควร จึงพิพากษาให้โจทก์ชนะคดียืนตามศาลล่าง ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 457/2477 นางเ+ื่อง โตษะนิวัตน์(บังคับสยาม) โจทก์ นายเอ อี นานา (บังคับอังกฤษ) จำเลย ป.พ.พ. ม. 213-378-38