ฎีกาที่ 639/2474

เป็นการให้สิทธิเกี่ยวแก่ที่ดิน ไม่จำเป็นว่าเจ้าของที่จะต้องถือที่ดินนานเท่า อายุความ หน้าที่นำสืบ ความสันนิษฐาน ผู้ใดครองที่ดินถือว่าครองในสิทธิของตนเอง ลักษณะพะยาน พะยานบอกเล่าฟังไม่ได้ อายุความ ปรปักษ์เดิรคู่ไปกับที่ดิน ไม่เกี่ยวว่าใครเป็นเจ้าของ ผู้ใดถือทรัพย์ไว้สันนิษฐานว่าถือเพื่อตนเอง ผู้ใดครองทรัพย์ถือว่าครองโดยสุจริตและเปิดเผย

ศาลเดิมฟังว่าโจทก์ได้ปกครองที่พิพาทโดยทางปรปักษ์มา 20 ปีกว่าให้ขับไล่จำเลย ศาลอุทธรณ์ยกฟ้องอ้างเหตุว่า (1) ที่ดินนี้ได้โอนกรรมสิทธิเป็นท่อด ๆ เจ้าของกรรมสิทธิไม่ได้ถือที่ดินนานพอที่จะให้บุคคลอื่นปกครองปรปักษ์ได้ (2) โจทก์ มีพะยานว่าโจทก์ได้อยู่ในที่ดินนั้นแต่ไม่ปรากฎว่าอนยู่โดยอำนาจอะไร โจทก์สืบไม่สมว่าปกครองปรปักา์ (3) หลักฐานในสำนวนฟังได้ว่าโจทก์อยู่โดยอาศัย ศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลอุทธรณ์อ้างเหตุข้อ 1 นั้นไม่ชอบ เพราะ อายุความ ปรปักษ์เป็น อายุความ ได้สิทธิในที่ดินไม่เกี่ยวกับผู้ถือกรรมสิทธ (ป.พ.พ.ม.1782) เหตุข้อ 2 ก็ไม่ชอบเหมือนกัน เพราะกฎหมายสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผุ้ใดปกครองที่ดินผู้นั้นปกครองในสิทธิของตนเอง คือปกครองปรปักษ์ (ป.พ.พ.ม.1369-1370) จึงเป็นหน้าที่จำเลยจะต้องสืบว่าโจทก์อาศัยเหตุข้อ (3) ไม่มีพะยานในสำนวนสนับสนุนมีแต่พะยานบอกเล่าซึ่งฟังไม่ได้ ให้ขับไล่จำเลย ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 639/2474 นายเพ็ง โจทก์ นายอับดุลการิม จำเลย ป.ที่ดิน ป.วิ.พ. ป.พ.พ. ม. 1382 - 136