ฎีกาที่ 860/2473

สัญญา เช่า ทรัพย์ ผู้ เช่า ผิดสัญญา ผู้ให้ เช่า เรียกค่า เช่า หรือเบี้ยปรับอย่างหนึ่งอย่างใดได้จะเรียกเอาทั้ง 2 อย่างไม่ได้ การพิเคราะห์ ม.381 นั้น ต้องพิเคราะห์รวมไปกับ ม.380 ด้วยวิธีพิจารณาแพ่ง การที่ศาลจะบังคับให้ฝ่ายที่แพ้ใช้ค่าธรรมเนียมแทนหรือไม่ อยู่ในดุลพินิจของศาล (เทียบฎีกาที่ 185/118 พ.ร.บ.ฎีกาอุทธรณ์ปัญหาข้อเท็จจริง คดีควรฟังว่าเพิ่มการกู้หนี้หรือการ เช่า ทรัพย์นั้นเป็นปัญหาข้อเท็จจริง การคัดค้านดุลยพินิจของศาลไม่ใช่ปัญหาข้อกฎหมาย

ได้ความว่าจำเลยทำสัญญาให้โจทก์ไว้ 2 ฉะบับ ฉะบับหนึ่งว่าจำเลยได้ขายพิมพ์ดีดแก่โจทก์ 1 เครื่อง ได้รับเงินไปเสร็จแล้ว อีกฉะบับหนึ่งว่าจำเลยได้ เช่า พิมพ์ดีดไปจากโจทก์ 1 เครื่องค่า เช่า เดือนละ 15 บาท จำเลยจะส่งค่า เช่า ในวันที่ 10 ของเดือนหรือก่อนเสมอถ้าไม่ส่งจำเลยต้องส่งพิมพ์คืน มิฉะนั้นยอมให้ปรับวันละ 50 สตางค์ บัดนี้จำเลยผิดสัญญา โจทก์ฟ้องเรียกพิมพ์คืนและให้ใช้ค่า เช่า ที่ค้างกับค่าปรับ และเรียกเงินค่าซื้อของเชื่อด้วย ศาลเดิมเห็นว่าสัญญาฉะบับหลังจำเลยทำด้วยความสำคัญผิดในสาระสำคัญ สัญญาเปนโมฆะ แต่จำเลยได้ใช้พิมพ์ของโจทก์ ศาลมีอำนาจกำหนดค่า เช่า ให้ได้ตามควร จึงตัดสินให้จำเลยส่งพิมพ์หรือใช้ราคา 150 บาทแก่โจทก์พร้อมด้วยค่า เช่า เดือนละ 5 บาท กับให้จำเลยใช้เงินค่าซื้อของเชื่อ 34 บาทแก่โจทก์ด้วย ศาลอุทธรณ์เห็นว่าสัญญาฉะบับหลังนั้น จำเลยทำโดยไม่ได้สำคัญผิด แต่ค่าปรับวันละ 50 สตางค์ โจทก์จะเรียกเอาด้วยไม่ได้ จึงตัดสินแก้ให้จำเลยใช้ค่า เช่า เครื่องพิมพ์เดือนละ 15 บาทแก่โจทก์ นอกจากนี้ยืนตาม (ไม่พูดถึงค่าธรรมเนียม) โจทก์จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ฎีกาจำเลยที่ว่าคดีควรฟังว่าเปนการกู้เงิน ไม่ใช่เปนการ เช่า เครื่องพิมพ์นั้นเปนการเถียงข้อเท็จจริง จำเลยฎีกาไม่ได้ ส่วนฎีกาโจทก์มีใจความ 2 ข้อ คือ ( 1 ) คำตัดสินศาลอุทธรณ์ไม่ได้บังคับให้จำเลยใช้ค่าธรรมเนียม และ ( 2 ) โจทก์ควรจะได้ค่าปรับวันละ 50 สตางค์ด้วย ตามประมวลแพ่ง ม.381 นั้น เห็นว่าฎีกาในข้อ 1 อยู่ในดุลยพินิจของศาลตาม พรบวิธีพิจารณาความแพ่ง ม.141 และฎีกาที่185/118 การคัดค้านดุลยพินิจของศาลอุทธรณ์ไม่เปนปัญหากฎหมาย โจทก์มีสิทธิเลือกเอาค่า เช่า หรือค่าปรับข้อใดข้อหนึ่งได้ แต่จะเรียกเอาทั้ง 2 อย่างไม่ได้ ศาลอุทธรณ์ให้จำเลยใช้ค่า เช่า แก่โจทก์ ๆ ก็มิได้ฎีกาคัดค้านขึ้นมาดังนี้ จึงตัดสินยืนตามศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 860/2473 ห้างเคียมฮั่วเสงแสนโก โจทก์ นายมั้น ลินทบันที จำเลย ป.พ.พ. ม. 380 , ม. 381 , ม. 537